Žeđ gase iz cistijerni, plan Opštine za desalinizaciju na „dugom štapu“

Zbog prirodnog fenomena zaslanjenja izvorišta Škurda i Orahovac, Kotor se već mjesec suočava sa nedostatkom pitke vode. Kao prelazno rješenje, dok se izvorišta ne oslade i voda ponovo ne bude upotrebljiva za piće, obezbijeđeno je dopremanje vode cistijernama, dok sa druge strane predsjednik Opštine Kotor Vladimir Jokić najavljuje trajno rješavanje ovog problema.

Direktor Vodovoda i kanalizacije Kotor Đuro Marković najavio je da će se u cilju obezbjeđenja pitke vode na području Dobrote, Orahovca, Ljute i Risna postaviti cistijerne, što je odluka donijeta na kolegijumu u Opštini Kotor. Marković je podsjetio da je prošle godine 9. jula, izvorište Orahovac već bilo oslađeno.

– Nadamo se da ćemo vrlo brzo dobiti informaciju da se slana voda iz izvorišta Tabačina povukla, jer svi mi koji živimo ovdje znamo šta to znači – kazao je Marković gostujući u emisiji Radio Kotora. Pojasnio je da povlačenje slatke vode i prodor morske ne zavisi samo od hidrologije, već je riječ o specifičnom prirodnom fenomenu karakterističnom za ovo geografsko područje.

Grad se snabdijeva tehničkom vodom

Prema njegovim riječima, voda sa kojom se grad trenutno snabdijeva je tehnička. Salinitet na izvorištu Tabačina, koje se testira dva do tri puta dnevno, iznosi između 1.500 i 1.700 miligrama po litru, dok je na izvorištu Orahovac izmjereno 2.000 miligrama. Kako je standard do 250 miligrama, riječ je o uvećanju saliniteta i do osam puta. Marković je dodao da su se sa ovim problemom suočavali i ranije, ali je tada trajao znatno kraće – pet do šest dana. Osvrnuo se i na zahtjeve pojedinih građana da se lokalna izvorišta potpuno ugase i koristi isključivo Regionalni vodovod, nazvavši takve prijedloge nonsensom.

Odgovarajući na pitanje da li postoji slučaj među primorskim opštinama da neki vodovod preuzima kompletnu vodu iz Regionalnog, Marković je naveo primjer Tivta.

– To je slučaj sa Tivtom. Međutim, konfiguracija tivatskog sistema je takva da to može da se realizuje, a Tivat takođe koristi svoja dva izvorišta u manjoj mjeri nego mi. Sa te strane se mi nalazimo u boljem položaju, ali moramo znati da se kotorski vodovodni sistem proteže od Veriga do Veriga, sa Trojicom, Vidikovcem i Grbljem. Na današnji dan imamo veći broj legalnih potrošača, ali i nelegalnih, koji u najvećoj mjeri opterećuju rad i infrastrukturu Vodovoda. Svake godine imamo istu ili, kao što je sada slučaj, manju količinu vode, a sve veći broj potrošača – ukazao je Marković.

On naglašava da je za funkcionisanje ovako kompleksnog sistema u ljetnjem periodu izvorište Orahovac neophodno, te da se trenutno iz Regionalnog vodovoda preuzimaju maksimalno moguće količine od 175 sekundnih litara. Za snabdijevanje Dobrote sistemom bi trebalo „provući“ 240 litara u sekundi. Marković je najavio da će tokom narednih 15 do 20 dana Regionalni vodovod pustiti u rad novi sistem koji se gradi uz novi bulevar, kada će se otvoriti mogućnost za dobijanje većih količina vode.

Odgovarajući na pitanja zašto veće količine nijesu tražene još u aprilu, direktor kotorskog vodovoda je istakao da preduzeće ima ugovor po kojem u zimskom periodu preuzima minimalnih 20, a u ljetnjem 80 sekundnih litara kako bi se zadržao finansijski prostor. Te količine se ljeti redovno dupliraju na 160 do 170 litara, što je uz izvorište Orahovac do sada obezbjeđivalo uredno snabdijevanje.

Hrvati će raditi postrojenje

Predsjednik Opštine Kotor Vladimir Jokić najavio je da je lokalna samouprava pokrenula pripreme za izgradnju postrojenja za desalinizaciju, kako bi Kotor u budućnosti manje zavisio od nepovoljnih prirodnih i hidroloških uslova. Jokić je istakao da je projekat tek u inicijalnoj fazi i da je rano govoriti o detaljima, ali da se na tome već aktivno radi.

– Još prije šest mjeseci kontaktirali smo firmu iz Hrvatske koja ima bogato iskustvo u izgradnji ovakvih postrojenja u regionu i šire. Njihovi predstavnici su ranije obišli naša vodoizvorišta i upravo ovih dana su nam poslali ponudu za izradu studije. Za sada je sve u pripremnoj fazi razgovora, pregovora i obilazaka terena, a kada budu izvjesni prvi konkretni koraci, javnost će biti blagovremeno informisana – kazao je Jokić.

Građani najavljuju proteste, opzicija predlažu rješenja

Nezadovoljstvo građana zbog neispravne vode za piće u opštini Kotor sve više raste. Već je organizovan protest mještana u Risnu, dok je novi skup građana najavljen za 15. jul u Kotoru. Na višenedjeljnu krizu oštro su reagovali predstavnici opozicionog DPS-a i Evropskog saveza.

Odbornica DPS-a u Skupštini opštine Kotor Biserka Milić pozvala je nadležne institucije da saopšte kada građani mogu očekivati normalizaciju kvaliteta vode.

– Povećan salinitet vode u većem dijelu opštine Kotor više se ne može posmatrati kao isključivo tehnički problem – upozorila je Milić.

Iz Evropskog saveza Kotor su podsjetili da se problem zaslanjenja izvorišta Orahovac i Škurda javljao i 2020. godine, kao i ranije, te da je lokalna vlast, koja je na funkciji već deset godina, imala dovoljno vremena da pripremi projekte i zaštiti mrežu.

– Cistijerne mogu biti privremena hitna mjera u prvim danima krize, ali ne i zamjena za ozbiljan sistem vodosnabdijevanja. Redovi za vodu i dnevna improvizacija ne smiju biti način na koji se upravlja jednom primorskom i turističkom opštinom. Posebno je neprihvatljivo da građani plaćaju pune račune za vodu koja nije ispravna za piće, jer se to ne može tretirati kao uredno pružena usluga – saopšteno je iz Evropskog saveza.

Ta politička grupacija zatražila je hitno umanjenje računa za sve dane trajanja krize, javni obračun po naseljima o stepenu zaslanjenosti, kao i svakodnevno objavljivanje preciznih podataka od strane Opštine, Vodovoda i nadležnih državnih organa. Predstavnicima Opštine su ironično predložili da odu na službeno putovanje na Maltu – ostrvsku državu koja decenijama uspješno upravlja ograničenim vodnim resursima kroz desalinizaciju i smanjenje gubitaka na mreži, kako bi konačno vidjeli model koji donosi konkretne rezultate.

Evropski savez je predložio i konkretan plan. Prva mjera podrazumijeva hitno formiranje stručnog kriznog tima sastavljenog od hidrogeologa, inženjera, predstavnika Instituta za javno zdravlje, Regionalnog vodovoda i lokalnog Vodovoda, sa jasnim rokovima i obavezom redovnog informisanja javnosti.

Takođe, predlaže se izrada stručne analize zaštite izvorišta Orahovac i Škurda kako bi se precizno utvrdile kritične tačke prodora slane vode, kao i obezbjeđivanje dodatnih rezervoarskih kapaciteta i sigurnijeg povezivanja sa Regionalnim vodovodom. Među ključnim koracima su i pokretanje ozbiljnog programa za smanjenje tehničkih gubitaka na dotrajaloj mreži, razmatranje uvođenja mobilnih modularnih postrojenja za desalinizaciju tokom kriznih perioda, te razvoj sistema upotrebe tehničke vode kako se pitka voda ne bi neracionalno trošila.

Na kraju, zatraženo je uvođenje posebnog režima podrške za lokalnu privredu i turizam, koji trpe ozbiljne posljedice, kao i hitno sazivanje sjednice Skupštine opštine Kotor posvećene isključivo vodosnabdijevanju.