UKIDANJE ČOVJEKA: ČITANJE PORUKA PREKO KOŽE?

Piše: Željko Rutović

Ništa nije novo ako ponovimo da je digitalni, postao naš stvarni svijet. Naš unutrašnji i spoljni svijet kao način života, svijesti i vrijednosti sa kojim se integrisao i spojio u jedan novi hibridni, koji bi trebao ubrzati evoluciju i unaprijediti čovjeka na kiborški način spajanjem njegovog mozga sa računarom. Tek mašinske naprave – neuronske proteze, “moždani pejsmejkeri”, “neurobridž” tehnologija, bionički mehanički sistemi i čipovi, postaju dio čovjekovog tijela, očito voljnog za razne oblike fuzionisanja sa mašinskim okruženjem svijeta “progresa” tehnonauke u kojem se ljudsko tijelo pretvara u pandan kompjuterskom serveru. Da, internet tijela kao čovjekova budućnost.

Pa dobro, kuda to, između ostalog, ide ta fuzija čovjeka i tehnike, biologije i kibernetike? Koliko se zapravo mašinizuje današnji čovjek i koja su to slobodna polja mašinizacije njegovih  granica tijela? Kazali bi neistražena polja, na kojima se, doduše, aktivno, uporno i multidisciplinarno radi.

A šta to još hoće sa našim tijelom nauka, tj. tehnika digitalna? Pa, primjera radi, hoće futuristički uređaj, posredstvom kojeg bi čitali mejlove i poruke putem vibracija koje ćemo osjecati na koži ruke. Kako? Tako što bi se taj uređaj povezao na ruku i preko haptičkih senzora emitovao talase u određenim uzorcima.  Ti se uzorci, naime, osjećaju kao nježni dodiri na koži koji predstavljaju izgovoreni ili pisani jezik.

Konkretno, ovaj “pametni” izum Fejsbuk je predstavio na Tech konferenciji još 2018. god. u Montrealu, od kada traju unaprijeđena ispitivanja ovog uređaja, koji bi radio na principu laganih vibracija na ruci, koje su kodirane u foneme, odnosno jedinice govornog jezika. Vibracije se tako odašilju talasima od 250 hz a dodiri  traju svega 144 milisekunde, kako je i pokazala demonstracija projekta u okviru kojeg su dobrovoljni učesnici mogli prepoznati sto riječi nakon samo sat ipo treninga. Zapravo, podlaktica se koristi kao medij, jer taj dio tijela ima bolju  taktilnu osjetljivost od ostatka tijela, što omogućava komfor, jer će ljudi manje prekidati svakodnevne aktivnosti, što podlakticu čini socijalno prihvatljivom. Djeluje nadrealno, ali i čipovi u ljudskom tijelu su, koliko do juče djelovali ravno naučnoj fantastici, da bi danas u raznim sferama imali sve širu primjenu.

Bilo kako i bilo kada, tek na sceni, tehničkoj, mašinskoj, još je jedan mehanizam samo – ukidanja čovjeka. Čovjek je sve više u ulozi funkcije a ne inovativna funkcija u ulozi čovjeka. Možemo tražiti i čuti razna suprotna pojašnjenja, ali suštinski stvari stoje tako. Ljudsko tijelo je resurs. Pitanja smisla i cilja (zlo) upotrebe tog resursa dolaze tek kasnije, ako uopšte i dolaze. Čovjeka uostalom, pokazalo se, treba kontinuirano optimizovati, nadzirati i mašinizirati, prevodeći ga u funkcionalne konkurentne mjerljive jedinice brzine protoka podataka. Da, za potrebe velikih komercijalnih  baza podataka, čovjek je samo broj. Potrošan i zamjenjiv. U kontinuitetu, novim brojem. Deontologizovanim i dehumanizovanim u postmodernom konceptu industrijalizacije ljudskih odnosa, koji sa  mašinama i algoritmima konstituišu automatizaciju svakodnevnog života.

Ostaje nam naivno vjerovanje da sve ovo korporativni big tech moduli altruistički  rade zbog dobrobiti i humanizacije  “običnog čovjeka” zbog koga, između ostalog, naučnici  ubrzano rade na istraživanju sintetičkog genoma.

Nema dileme da  je ovo vijek ekspanzivnog svakojakog eksperimenta nad čovjekom. Tehnološkog, socio – psihološkog, mediološkog i naravno političkog. U svakoj od ovih sfera ostvarena je nadmoć nad čovjekom koji, pod uticajem raznog inzenjeringa, dobrovoljno i neupitano saučestvuje u  brisanju poslednjih ostataka svoje prirodnosti, očito problema u mašinskom dizajnu svesrastajućeg vještačkog života, kao paradigme dugo kreirane “nove normalnosti”.

Ako nemate doživljaj te “normalnosti”, onda ste njen uspješni  finalni prozvod.