Samo istina može biti trajni temelj poštovanja među narodima

Grupa potomaka paša i bimbaša porijeklom iz Stare Crne Gore obratila se Portalu ETV reagujući na poruke poglavara Crkve Srbije povodom obilježavanja bitke na Vučjem dolu koja je presudno uticala na tok istorijskih procesa u vrijeme Osmanskog carstva.

Oni ističu da njihovo porijeklo vodi iz Stare Crne Gore, te da su njihovi preci služili u Osmanskoj vojsci, zbog čega osjećaju „moralnu i istorijsku obavezu da se obrate javnosti povodom posljednjih dešavanja i izjava koje su iznijeli predstavnici Srpske pravoslavne crkve prilikom obilježavanja bitke na Vučjem dolu“.

– Naši preci bili su pripadnici Osmanske vojske i učesnici ratova na Balkanu i šire. Upravo zato, nemamo ni moralni, ni istorijski razlog da umanjujemo pobjedu Crnogorske vojske niti da prekrajamo istoriju. Naprotiv, smatramo da je naša dužnost da poštujemo istorijske činjenice i da odamo priznanje hrabrosti svih učesnika ovog velikog istorijskog sukoba – istakli su oni.

Bitka na Vučjem dolu, podsjećaju, vođena 28. jula 1876. godine, predstavlja jednu od najslavnijih pobjeda tadašnje Crnogorske vojske u ratu protiv Osmanskog carstva.

– Osmanska vojska je u toj bici poražena što i stoji u arhivskim dokumentima, a taj poraz predstavlja dio istorije koji niko nema pravo da mijenja ili prilagođava savremenim političkim potrebama. Posebno ističemo da, prema istorijskoj arhivskoj građi i dokumentima na koje se pozivamo, bitka na Vučjem dolu predstavlja sukob između Crnogorske vojske i Osmanske vojske i ne postoji bilo kakav pisani dokumenat da je bilo ko drugi učestovao u toj bici. Na osnovu tih izvora odbacujemo tvrdnje da su u samoj bici učestvovale bilo kakve srpske vojne formacije ili bilo kakva srbska plemena ili druge vojske izvan tadašnje Crnogorske vojske. Smatramo da takva tumačenja predstavljaju naknadna istorijska tumačenja-falsifikovanja koja nijesu u skladu sa izvorima na koje se pozivamo – ističu u reagovanju.

Poručuju da kao potomci osmanskih paša i bimbaša, nemaju nikakav interes da umanjuju pobjedu Crnogorske vojske.

– Naprotiv, upravo zato što su naši preci bili na suprotnoj strani, smatramo svojom obavezom da se istorijski događaji predstavljaju na osnovu vjerodostojnih dokumenata, a ne kroz savremene političke ili ideološke interpretacije. Istorija odnosa Crne Gore i Osmanskog carstva pokazuje da, uprkos brojnim ratovima, između nekadašnjih protivnika nije izostalo međusobno poštovanje. O tome svjedoče i zvanične posjete knjaza Nikole Petrovića Carigradu 1883. i 1899. godine, kada ga je sultan Abdul Hamid II primio uz najviše državne počasti. Ti događaji ostali su zabilježeni kao primjer međusobnog uvažavanja između nekadašnjih protivnika i potvrda da se hrabrost i čast poštuju čak i poslije najtežih ratova. Ujedno, kroz istoriju ratovanja mnoge osmanske paše dale su sebi za pravo da Crnogorce javno proglase najviteškijim narodom na sva tri kontinenta gdje su Osmanlije vladale – naglasili su u saopštenju.

Zbog svega toga, kako kažu, smatraju da je nedopustivo da se bitka na Vučjem dolu koristi za dnevno-političke ili ideološke svrhe onih van crnogorskih granica.

– Takvim postupanjem vrijeđa se uspomena na poginule sa obje strane i narušava istorijska istina o jednom od najznačajnijih događaja crnogorske istorije. Naša namjera nije da vrijeđamo bilo čija vjerska osjećanja, niti da osporavamo pravo bilo kome da obilježava istorijske datume. Međutim, jednako tako niko nema pravo da mijenja istorijski karakter bitke na Vučjem dolu ili da joj naknadno pripisuje značenja koja nijesu potvrđena istorijskim izvorima na koje se pozivamo – ističu oni.

Pozvali su vjerske zajednice, državne institucije, istoričare i društvene djelatnike da javnim djelovanjem čuvaju dostojanstvo istorije, uvažavaju istorijske izvore i doprinose međusobnom poštovanju među narodima.

– Istorija pripada činjenicama, a ne dnevnoj politici. Samo istina, utemeljena na vjerodostojnim istorijskim izvorima, može biti trajni temelj poštovanja među narodima – zaključili su u saopštenju.

Patrijarh srpski Porfirije Perić izjavio je 28. jula u Nikšiću, povodom obilježavanja 150 godina bitke na Vučjem dolu, da „o onome što se na Vučjem dolu dogodilo svjedoče istorija, narodno pamćenje i pjesma“.

– Na tom mjestu našli su se, rame uz rame, Srbi iz različitih plemena i bratstava – Crnogorci, Brđani i Hercegovci – djeca iste svetosavske vjere i nasljednici svetolazarevskog predanja, predvođeni knjazom Nikolom, vojvodama, serdarima i barjaktarima – kazao je on, između ostaloga.

Njegova besjeda izazvala je brojne reakcije.