Podgoričku čitaonicu prekrstili u „srpsku“

Dok su iz Biblioteke u svečanim govorima insistirali na imenu „Srpska čitaonica s bibliotekom“, predsjednica Skupštine glavnog grada Jelena Borovinić-Bojović koristila je decenijama ustaljeni naziv „Podgorička čitaona“, konstatujući da je institucija koja slavi 145 godina postojanja upravo pod tim imenom osnovana 1881.

Izvor: Pobjeda

Najstarija ustanova kulture u Podgorici – Narodna biblioteka „Radosav Ljumović“ proslavila je 145 godina postojanja u Velikoj sali KIC-a „Budo Tomović“. Svečanost je okupila brojne zvaničnike i predstavnike kulturnog i javnog života, ali je, i pored slavljeničkog tona, u fokus javnosti stavila i terminološku distinkciju povodom samih početaka ove institucije, odnosno njenog naziva iz 1881. godine, navodi Pobjeda.

Naime, zaposleni u Biblioteci – Stefan Sinanović, koji je vodio program, najprije je istakao da je NB „Radosav Ljumović“ osnovana 1881. godine, te da je „Srpska čitaonica s bibliotekom“ prvobitni naziv ustanove. Ovaj naziv je u svom govoru konstatovala i direktorica NB „Radosav Ljumović“ Slavica Ilinčić.

„Na današnji dan, te daleke 1881. godine, otvaranjem „Srpske čitaonice s bibliotekom“ pobijedio je entuzijazam grupe istaknutih naših građana – vojvode Marka Miljanova, vojvode Bećir-bega Osmanagića, sudije Sulja Abazovića i brigadira Mihajla Vučinića, čime su postavljeni temelji razvoju kulture“, kazala je ona.

Prelistavanje istorije

Dok su iz Biblioteke u svečanim govorima insistirali na imenu „Srpska čitaonica s bibliotekom“, predsjednica Skupštine Glavnog grada Jelena Borovinić-Bojović koristila je decenijama ustaljeni naziv „Podgorička čitaona“, konstatujući da je institucija koja slavi 145 godina postojanja upravo pod tim imenom osnovana 1881. godine. Ključni momenat večeri, koji je trebalo da „presudi“ u ovoj tihoj polemici, bio je petominutni dokumentarni film o istorijatu Biblioteke. U njemu je citiran izvještaj iz „Glasa Crnogorca“ iz 1881. godine, u kojem se navodi: „Prošla su četiri mjeseca otkako smo u ovoj varošici otvorili ‘Srpsku čitaonu’.“

Podgorička čitaona je, nesumnjivo, među građanima Glavnog grada poznat termin za prvobitni naziv najveće gradske biblioteke, a on je naznačen i na zvaničnom sajtu NB „Radosav Ljumović“. Ulaskom na sajt Biblioteke dočekaće vas vremenska linija koja započinje 1881. godinom i zapisom ispod godine: „osnovana Podgorička čitaonica“.

U Statutu NB „Radosav Ljumović“, u poglavlju X, nazvanom „Dan biblioteke“ (član 66), navodi se: „19. januara 1881. godine osnovana je Podgorička čitaonica sa bibliotekom“.

„Pod uticajem Cetinjske čitaonice, a na inicijativu guvernera Podgorice, vojvode Marka Miljanova, u drugoj polovini januara 1881. godine osniva se Podgorička čitaonica. Tradiciju Podgoričke čitaonice baštini Narodna biblioteka „Radosav Ljumović““, navedeno je u Statutu.

Očigledno je da, iako zvanični sajt Biblioteke, svi dostupni registri i građani Podgorice instituciju iz 1881. godine prepoznaju isključivo kao Podgoričku čitaonicu, sinoćnji protokol je odlučio da „prelista“ istoriju na drugačiji način, pozivajući se isključivo na formulaciju iz jednog novinskog teksta zvaničnog glasila Knjaževine Crne Gore. Sve i da je Biblioteka eventualno nekad bila „Srpska čitaonica s bibliotekom“, novinski tekst ni na koji način ne može predstavljati pravni akt o osnivanju niti zvanično ime institucije pod kojim je ona bila zavedena u državnim knjigama.

Direktorica NB „Radosav Ljumović“ Slavica Ilinčić je za Pobjedu ustvrdila da je prvobitni naziv Biblioteke definitivno „Srpska čitaonica s bibliotekom“.

„Imate monografiju Biblioteke koja je napisana prije jedno 10–15 godina, može se konsultovati „Glas Crnogorca“. Tako da je to prvobitni naziv. Sad, koliko je on trajao – ja ne znam zaista. Ne vjerujem da se igdje može naći taj podatak koliko se tako nazivala i kada je promijenila ime. Ime pod kojim je osnovana ono je koje sam rekla. To je definitivno“, istakla je Ilinčić za Pobjedu.

Ostaje nejasno kako je moguće da institucija na svom zvaničnom sajtu, u digitalnom dobu i pred licem javnosti, još ponosno ističe 1881. kao godinu osnivanja „Podgoričke čitaonice“, dok njeno rukovodstvo sa govornice koristi drugu terminologiju, promovišući naziv „Srpska čitaonica s bibliotekom“ kao opštepoznat i opšteprihvaćen, a suštinski ga uvodeći u javni diskurs. To znači da uprava Biblioteke koristi proslavu jubileja za simboličko preimenovanje, a da pritom nijesu sproveli pravno preimenovanje u dokumentima.

Kredibilitet

Ilinčić tvrdi da je naziv „Srpska čitaonica s bibliotekom“ nesporno prvi naziv Biblioteke, a u Statutu (koji je vrhovni pravni akt Biblioteke) i dalje piše „Podgorička čitaonica“, čime direktorica na neki način daje indiciju da je trenutni Statut netačan, osim što se njeni stavovi kose sa podacima koji su istaknuti na sajtu institucije kojom rukovodi. Ovakav pristup narušava kredibilitet ustanove koja bi, upravo zbog svog značaja, morala biti primjer preciznosti, transparentnosti i poštovanja sopstvenog institucionalnog nasljeđa.

Više istoričara, profesora književnosti i istraživača baštine, sa kojima je Pobjeda ovim povodom kontaktirala, nijesu željeli zvanično da komentarišu proslavu jubileja Biblioteke, navodeći da im treba vrijeme da istraže temu i istorijske izvore.

Čitaonica je rasla zajedno sa Podgoricom

Jelena Borovinić-Bojović je u svom svečanom obraćanju, na proslavi jubileja, govorila o istorijatu Biblioteke.

„Od skromnih početaka, ali velikih ambicija, u privatnoj kući u Staroj Varoši, preko darovane crkvene zgrade mitropolita Ilariona Roganovića, pa sve do u tom vremenu reprezentativnog doma u Novoj varoši, Čitaonica je rasla zajedno s Podgoricom, a Podgorica se razvijala zajedno s Čitaonicom. Čitaonica je sakupljala knjige i okupljala ljude“, rekla je ona.

Ministarka kulture i medija Tamara Vujović kazala je da knjiga, biblioteke i pisana riječ u Crnoj Gori imaju duboko istorijsko, kulturno i društveno značenje.