Višemjesečne najave mladog vođstva DPS kako će taj dokument označiti novu fazu u djelovanju svih relevantnih političkih subjekata u kontekstu crnogorske evropske agende – tog zvaničnog i nesporno istorijskog projekta i pregnuća crnogorskog društva i države – neslavno su okončane, na samom početku. Uzaludna su bila upozorenja da je ta konstrukcija na vrlo klimavim nogama – jer formalna podrška dominantnog dijela vladajućih struktura (treba li reći – tih srpsko-ruskih piona i saučesnika) ne znači i ne donosi praktično ništa.

To se potvrdilo u otrežnjujućem glasanju za nove odredbe zakona o unutrašnjim poslovima i o ANB, kojima se eklatantno krše crnogorski Ustav, pravni principi i standardi koji čine evropski Acquis communautaire.

Iznenađenja, u tom smislu, nije moglo ni biti, izuzev ostavke jednog od avizanijih kadrova u PES, koji je time pokazao (bez obzira na loše vođenje Odbora za bezbjednost i odbranu) da ipak postoji profesionalni i politički minimum ispod kojeg se ne smije ići.

DPS je, tako, u jednom danu ostao bez tri glavne ideje svoje političke taktike, koja je bila prisutna posljednjih pet godina, poslije nesrećnog crnogorskog Avgusta, a naročito od momenta kada Vladu vodi Milojko Spajić.

Prva ideja/namjera je bila povezana sa projekcijom da će, na neki volšebni način, pa čak i uz podršku međunarodnih faktora, vođstvo Spajićevog PES neizbježno „osjetiti potrebu“ da pozove DPS u izvršnu vlast, a da se liši usluga i uticaja četničkog vojvode Mandića. Ta je želja – u svojoj osnovi, kako smo i ranije pisali – sasvim legitimna, ali je, od samog početka, bila vrlo upitna njena politička realističnost. Čini se da su Spajić i njegovi „ujaci“/ujaci uspješno odigrali tu političku igru – mladi DPS lideri su, u više navrata, bili sigurni da je pazar utvrđen. Iz te ugodne samoobmane nije ih probudila ni (krajnje sumnjiva i problematična) oslobađajuća presuda pred Apelacionom sudom u slučaju pokušaja državnog udara 2016…

Druga politička ideja – čije je finale predstavljalo usvajanje te dezavuisane rezolucije – bila je izraz (prilično kratkovidog i provincijalnog, da budemo iskreni) shvatanja da je nekritička i upravo ponizna „kooperativnost“ sa međunarodnom zajednicom, tj. važnijim ambasadama u diplomatskoj zajednici u Podgorici (čitaj: ambasade Kvinte i Delegacija EU) potrebna i dovoljna da se nekadašnja vladajuća, a sada „pojedinačno najjača stranka“, kvalifikuje – i na tim evropskim, i na američkoj strani – prihvatljiva da opet bude dio vlasti.

U tom segmentu postojala su i postoje i drugi teško opterećujući momenti.

Očigledno je, naime, da tzv. reforma DPS, u prevodu te fraze, podrazumijeva da se iz političkog (a, vrlo moguće, i iz društvenog) života odstrani Milo Đukanović. Sapeti između želje da se ozbiljno bave politikom i da ostanu lojalni (tj, preciznije, u nedostatku kuraži da se do kraja suoče sa tom situacijom), mladi lideri u DPS su sami sebe osudili da (o)stanu na pola puta.

Niko im tu, kao ni u ostalim detaljima, ne može biti kriv. Njihova „konstrukciona greška“ leži u činjenici da su u politiku ušli „na gotovo“, u spremne i ugodne jasle vladajuće stranke. Bez opozicionog iskustva, bez maltretmana koji prati manjinska pozicija, mladi DPS-a se, i prema saveznicima, i prema oponentima, ponašaju kao da su još uvijek na vlasti.

Uz to – što je, vrlo moguće, i najgora neizbježna reperkusija takvog „balansirajućeg“ političkog stava – DPS je, bez imalo emocije i solidarnosti, promovisao i pristajao da se u međunarodnom i nacionalnom javnom mnjenju kreiraju tzv. narativi o tome kako je kritički odnos drugih opozicionih i nezavisnih struktura i pojedinaca prema svim segmentima aktuelne vlasti, od inostranih službi i Crkve Srbije, pa sve do „eksperata“/,,tehnokrata“ u Spajićevom kabinetu i ministarstvima, zapravo nekakva radikalna i ekstremna interpretacija crnogorske politike, koja je, pobogu, uz to, i „antievropska“ (?!) Pristajanje na tu elementarnu neistinu i prilično jeftino kupljenu obmanu, skupo je stajalo crnogorsku politiku, ali – i to se jasno vidjelo prije dvije večeri u Skupštini – i sâmi DPS. Ni tu nema krivaca sa strane.

I, na kraju, a zapravo na početku, pasivna i inertna DPS politika „čekanja izbora“ i zahtjevi da „građani pamte do izbora“, kako je to promovisano iz partijskog vrha, razbila se o hridi glasanja u Skupštini, te egzekucije evropske agende, đe su se četnički vojvoda i njegovi trabanti i saveznici izvještili u ekspres-glasanju: „Čuli smo poslanika, hvala, molim da glasamo!“ Nema mnogo uzbuđenja oko činjenica i argumenata – velikosrpski nacional-šovinizam nije nikada mario za te trice i kučine…

Tako je danas DPS, a, sa njime, i cijela opozicija, uključujući bliske im medije i uslužne analitičare, pred najozbiljnijim izazovom.

Ovako više ne može i ne treba. Kompromitovani su – odnosno, ako to nekome ljepše zvuči, doživjeli su potpuni neuspjeh – svi bitni elementi njihovog političkog djelovanja. Manje je bitno da li mlado vođstvo ima snage da to shvati i prihvati. Nevažno je i kako tumače komentare sopstvenih promašaja i grešaka: zašto bi neko bio „u dobrom raspoloženju“ zbog toga?

Važnije je pitanje da li u toj strukturi postoji potencijal za radikalno novu političku misao i akciju. Nije na nama da o tome sudimo, niti bi to bilo korektno. Odgovor na to pitanje mogu dati samo partijski čelnici, naročito oni koji pretenduju da budu ideološki predvodnici.

(Priliku imaju već danas, dok budete čitali ovaj tekst: treba se oduprijeti pritisku koji personifikuje ambasador Johan Satler, koji će pokušati sve da DPS odustane u skupštinskim odborima, naročito u onome vezanom za izbornu reformu. Propast Rezolucije i posljedice predstavljaju još veći problem za kancelariju komesarke Marte Kos i za ambasadora Satlera. Optimizam bez osnova prijeti da kompromituje evropsku agendu – iako poštovana gospođa Kos i uvaženi ambasador Satler žele uspjeh na tom planu, nesumnjivo)

Odgovor, s druge strane, možemo ponuditi kada se radi o crnogorskoj politici kao cjelini. Tu nije potrebna neka posebna mudrost i vizija – jer se odgovor nameće sam.

Crnoj Gori su potrebni Mladocrnogorci, novi i moderni politički pokret, struktura koja će odgovoriti na istorijske potrebe crnogorskog društva i države, koji će znati da našu zemlju dovede do članstva u EU, što ostaje nesporni politički i svaki drugi prioritet i najvažniji zadatak, uz – a to se ne može i ne smije smetnuti s uma ni na tren – puno očuvanje i beskompromisnu odbranu crnogorskog nacionalnog i državnog integriteta i identiteta. Crnoj Gori je potrebna modernizacija, uključujući novi način političkog promišljanja i djelovanja.

(Nota bene: za asocijaciju „Mladocrnogorci“ pogledati pod Mustafa Kemal Ataturk i „Mladoturci“. Suština je temeljna promjena starog režima, načina promišljanja i djelovanja)

Kada će se i kako to dogoditi zavisiće od političke konstelacije i dinamike. Loše je i potencijalno rizično da neposredni motiv i uzrok te neophodne promjene bude opšta kulturna, ekonomska, bezbjednosna i politička degradacija i urušavanje Crne Gore. Propast Crne Gore nije dobra platforma za nove početke. Ali, i ta je opcija na mračnom horizontu crnogorske politike.

Ali, postoji i gori scenario: da se ništa od toga ne desi, već da se kroz opštu letargiju i političku žabokrečinu Crna Gora udavi u toj usiljenoj „političkoj korektnosti“, koju je kratkovido i neuspješno promovisalo aktuelno vođstvo DPS, uz ostvarenje svih ciljeva velikosrpskog nacionalizma.

Takav bi razvoj događaja značio i pristajanje na svojevrsnu eutanaziju te istorijske partije. Ni u tome čelnici DPS ne bi trebalo da traže uzroke van svojih redova – jer ih tamo ne mogu naći.

(Autor je vanjskopolitički komentator  Pobjede)