Litijaški EUintegritet

Litijaški EUintegritet

Piše: Mila Kasalica, ekonomska analitičarka

“Centralna banka je blagovremeno preduzela sve potrebne aktivnosti iz svoje nadležnosti kako bi se u svjetlu aktuelnih dešavanja obezbijedilo uredno izvršavanje obaveza „Alta Pay Group“ DOO Podgorica i zaštitili interesi korisnika.“ (https://www.cbcg.me/me/javnost-rada/aktuelno/saopstenja/savjet-cbcg-oduzeo-odobrenje-za-pruzanje-platnih-usluga-alta-pay-group-doo-podgorica-platni-sistem-stabilan-korisnici-zasticeni?id=3178) Blagovremenost oduzimanja licence u nedelju veče, śednikom u danu kad ne radi ni CB CG, a tek ne radi Savjet CB CG, pokazuje EUlitijašku nečinjenicu o (ne!)radu udarne institucije sistema u vezi anticipiranja rizika u sistemu. Šta ovo znači?

Prosto zvuči kao javni vic da je: “Poslanik BM zatražio je od guvernerke Centralne banke Crne Gore IR da odgovori na više pitanja u vezi sa poslovanjem Alta banke i sistema Alta Pay u Crnoj Gori, uključujući i to da li je bilo pritisaka na nju i tu instituciju zbog pokušaja kupovine jedne crnogorske banke.” Ko će drugi do jedan od 58-oro poslanika-ca da baci pojas spašavanja za njihovog DF PES guvernera. Na stranu, što su obrukali sebe prihvatajući predlog Jacob-a nejačnog, kad su 15. decembra 2023. godine pritisli zeleni taster za najnesposobnijeg i najtoksičnijeg profila, koji je ikad ušao na stepenice zgrade sa stubovima u Sv Petra Cetinjskog (CB CG). 

Odgovori u ime samoporažene institucije bili su sve osim strukovni, sistemski stavovi o stabilnosti crnogorskog finansijskog sistema, iako je CB CG u vezi platnih institucija obavezna da “podstiče siguran i efikasan platni promet” (čl. 4) a ne da se krije iza stabilnosti sistema. 

Stavovi df-pes-guvernera su nadišli mrežne doskočice. Pokazalo se da se zna ko ima moć da se bez zazora sprda sa najuzvišenijim domom građana i građanki Crne Gore. 

“Guvernerka IR izjavila je danas na sjednici Odbora za ekonomiju, finansije i budžet da je bilo pritisaka i “dobronamjernih sugestija” kada u Centralnoj banci Crne Gore nijesu podržali plan Alte da preuzme Addiko banku u Crnoj Gori, prenosi RTCG.” “R. je navela da je postupak provjere poslovanja Alta grupacije započet još u avgustu 2023. godine, te da tada prikupljeni podaci nijesu ukazivali na rizike od pranja novca. … R. je navela da je poslovanje Alta grupacije u martu 2023. godine naišlo ne samo na odobravanje već i na snažnu podršku pojedinih centara izvršne vlasti.” 

Kad neko ko nema zakonski osnov da se krije iza političara (sve one EU lagarije o samostalnosti i nezavisnosti CB CGa), primijeni omiljeno litijaško ukrivanje iza prokuženog a njenog DPS, ne dobacuje dalje od beskičmenog pokušaja da se ne uvidi fakat da je raniji guverner Žugić spriječio, odlažući u nedogled (što je diskretni institucionalni model kada se ne želite politički prljati) izdavanje licence platnoj instituciji g-dina Macure. 

DF PES guverner je nastavila svoju tiradicu njenim poslanicima: “Formalni zahtjev podnijet je 21. avgusta 2023. godine, a sve ocjene i informacije koje su tada prikupljene bile su takve da nijedna nije ukazivala na pranje novca. Nakon završetka procesa provjere, na osnovu podataka prikupljenih od domaćih i međunarodnih institucija, 27. novembra 2023. godine date su pozitivne ocjene. To se dogodilo znatno prije mog formalnog imenovanja i tadašnji Savjet imao je isključivo pozitivne ocjene”, precizirala je R.” 

Kad neko na ozbiljno odgovornoj poziciji bjelodano ne saopštava istinu, onda je to litijaško očekivano ponašanje. Da su ocjene bile pozitivne, bar bi Žugić potpisao licencu, da joj i zadnjim potezom pokaže koliko malo znanja ima da bude čak i operativac u udarnoj instituciji finansijskog licenciranja u zemlji. Neka režira kakve god hoće filmčiće doakavanja. 

Regulativa se ne čita da se nađe “ugao” ličnog osvetništva i/ili udvaranja EUropljanima, nego da bi se odgovorno primjenjivala s ciljem razvijanja sistema za najširi krug korisnika, od banaka do potrošača. Ovo brucoši uče na prvoj godini fakulteta, čak i ovih sad olakšanih curriculum-a.   

“Govoreći o kasnijim dešavanjima, navela je da je austrijski regulator u septembru 2025. godine izrekao sankciju od oko 160.000 eura u vezi sa pokušajem preuzimanja Addiko grupe. Istakla je da CBCG do tada nije imala kontakt sa osnivačima i vlasnicima Alta grupacije. R. je kazala da je u oktobru 2025. godine, zajedno sa viceguvernerima ZK i MR, razgovarala sa DM, kojem je prenijela da je za njih od ključnog značaja integritet crnogorskog finansijskog tržišta i da zbog toga ne mogu podržati preuzimanje Addiko banke.”  (https://bankar.me/clanci/radovic-bilo-je-pritisaka-kada-nijesmo-podrzali-plan-alte-da-preuzme-addiko-banku/) 

Evo je suština: zašto istog momenta kad se ovo desilo, kad je dobijena eksterna kredibilna informacija, nije ukinuta licenca navedenoj platnoj instituciji, nego se čekao rasplet izbora u Srbiji koji je rezultatima podigao nivo panike da će pad tetkice Cice izazvati domino efekat za ostale guvernerke u regionu, koje su na ozbiljne pozicije u sistemu instalirane politički?

Mada ne treba zaboraviti najridikulniji stav DF PES guvernera o  “obavještenju nadležnih institucija“ oko navodnih pritisaka pojedinca, a ne političara. Sama sebi nije vjerovala kad je to izgovorila, ali postade tužno kako će udarni litijaški biznismen koji je obezbijedio ulazak u CB CG ubuduće ostati uskraćen Hermes-indulgencija, dok je pokazano omalovažavanje viceguvernera (nisu ih imenovali što znaju nego što su se objelodanili prititsci, pa je premijer Satler obezbijedio poslaničko potunjenje u glasanju) postalo omiljeni štrokavi sport zbog kojeg strada institucija.

Predstavljena gomila izrečenih stavova, neutemeljenih u regulativi, imala je nastavak u opravdanjima koja nisu izašla iz patetične stupidarije oko prosječnih transakcija do €63 (osim nekon njemačkog pravnog lica), dok se po sjeveru (čitati: u Pljevljima) saradnja sa navedenom platnom institucijom karakterisala “može nam se, niko nas ne dira“, što je u praksi podrazumijevalo promet džakova gotovine bar petnaestak mjeseci unazad.

Međutim, šta je najupitniji negativni stav izrečen u Loius Vuitton slatkorječanju? Stav o navodnoj borbi za “integritet finansijskog sistema Crne Gore“, koji predstavlja litijaško-pravednički mea culpa pepeo posipanja, a da se ni Turci ni Mujo ne dosjete da su u sred CB CG doveli profil nespremnog-u za bilo šta osim za “quid pro quo“ lično-interesdžijsko netransparentno odobravanje i licenci i zapošljavanja podmlatka braće (“naših ljudi“) političara. 

Bankarstvo je mešetarstvo. Djelatnost je diplomatskog zelenašenja, koja se mora strogo regulistati. Platne institucije posluju unutar tog spektra sistemskih razmatranja, kroz aktivnosti i nadležnosti regulative oko platnog prometa. Svaki vlasnik koji želi da nastupi na tržištu jurisdikcije (zemlje) mora da ispuni niz “fit and proper“ principa, koji su u najkraćem: transparentno poslovanje koje se može javno dostupnim izvorima, a  tek onda izvorima iz službene korespondencije, maksimalno provjeriti i dokumentovano uvezati sa propisima iz različitih javnih oblasti. Pored vlasnika kapitala, tako stroge principe moraju da ispune udarni direktori osjetljivih institucija. 

Bankari prave pare, nema u tome jeftinog moralisanja za neuke. To je posao ozbiljnog sistemskog određenja odgovornosti. Zato je pitanje odgovornosti zašto je stavljen potpis na licencu, koja je u januaru 2024. godine bila upitna, što je znao-la početnik sa šaltera banke, osim DF PES guverner? Sad se DF PES guverner krije iza tima/ prokuženog DPS/ ostalih laži sa mreža, dok je sistemski jedino dobro da je objelodanjena tema sastanka iz oktobra 2025e, koji nekako nije zalutao na privatnu samopromotivnu stranicu DF PES guvernera, što je veb stranica CB CGa. Ispade da je na tom sastanku Macura nasilnički drobinjao o bankama (jer je ušao u instituciju na osnovu “dobronamjernih sugestija pojedinaca“), a guverner se sakrila iza viceguvernera? Integritet finansijskog sistema neće dati nikakav odgovor oko ovakvih užasavajućih nedostojnosti unutar institucije, jer se ovo, predstavljeno na ovaj način, ne brani “integritetom“. 

Onomad je Žugić krenuo da joj uništava život, pa je uspjela da ima javnu podršku da i ako je bila neznavena i netimski igrač, kao što je bila, sve se trebalo odraditi mnogo elegantnije i u skladu sa standardima sistemskog razrješenja ozbiljnog problema oko toga da je bila nesposobna a institucionalno-štetna viceguvernerka (nezakonitosti oko uvođenja tadašnjeg standarda IAS 39). Sad je problem mnogo golemiji, zahvaljujući lokalnoj diplomatskoj zajednici, koja od gejzira SMS porukovanja kojim su zasuti na dnevnom nivou, planira nanovo da slomi crnogorsku ekonomiju.

U kontekstu dušebrižničkog tunjanja oko stabilnosti finansijskog sistema, da imamo predsjednika resornog odbora, u ime javnosti zemlje promtno bi zahtijevao da se pokrene institut razrješenja člana-nice Savjeta CB CGa, jer je guverner počinila “ozbiljni propust u obavljanju funkcije“ (čl 53, pod 2), u vezi sa čl. 46 stav dva). Ako ne vjeruje Savjetu CB CG-a u nadležnostima, koji prvi treba da pokrene pomenutu proceduru, neka pokrene mehanizam iz čl. 55 stav tri Zakona o CB CG, a koji definiše da: “Ukoliko Skupština ocijeni da Savjet nije uspio da utvrdi postojanje uslova za razrješenje člana Savjeta, imenuje komisiju koja se sastoji od predsjednika, koji je obavljao ili obavlja sudsku funkciju i najmanje još dva člana, od kojih je jedan stručnjak iz oblasti bankarstva ili finansija, koja ispituje predmetno pitanje i dostavlja izvještaj Skupštini uz preporuke.”

Tek tad/ Tako će se možda umanjiti neodmjereni rizici (ne)integriteta po Eulitijaški, koji živimo u tekućem crnogorskom besprizornom sistemu lidera-rki, prepunom odsustva morala, etike, poznavanja i poštovanja zakona, jačanja i razvijanja timova i sistema.