KULTURA IZUZETNOSTI

KULTURA IZUZETNOSTI

Piše: Mila Kasalica, ekonomska analitičarka

Kad su prof Ostrom i prof Williamson dobili Nobelovu nagradu za ekonomiju, godinu nakon devastirajućih posljedica Velike finansijske recesije 2007-08, unutar Forum-a (građanskih stranica Vijesti u okviru kolumne “Ekonomsko oneobičavanje“ novembar 2009) objavljen je naredni tekst- iz citata.

Ovaj osvrt ima namjeru da nanovo istakne da su PES botovi pretjerali posebno kad se ukrivaju iza profesora, koji znaju o čemu teoretišu, šta istražuju, ali se njihov rad čak i u upitnim premisama ne može aplicirati na Crnu Goru:

“Posvećeno  R. -Kakvi gubitnici, ako krenemo mjeriti našim lokalnim odsustvom vrijednosti…

Profesionalni opus laureata ovogodišnje Nobelove nagrade za ekonomiju je bogat i ne bavi se fingiranjem brojkama, graficima, matricama i stavovima. Cijenjeno aršinima svevišnjih ličnih interesa reklo bi se da su u pitanju amateri, pošto je predmetno globalno odličje dodijeljeno anonimusima sa američkih državnih univerziteta.

Naučni fokus Elinor Ostrom, profesorke političke ekonomije sa Indiana University, decenijama se ne sklanja sa dokazivanja da zajednica/common ima unutrašnje snažne prednosti u očuvanju prirodne sredine za daljnju upotrebu novih generacija, podjednako bez upliva socijalističkih nameta ili uticaja neoliberalnih privatizacionih promašaja. Uvijek je negdje na terenu sa ribarima/agrikolama/šumarima da promišlja o prirodnim zakonitostima na osnovu kojih bi se mogao sastaviti model ponašanja i očuvanja koji morsku ili jezersku parcelu obnavlja za ekonomsku upotrebu i prirodno produženje; ili jača svojstva zemlje sa koje se trebaju ubirati plodovi; ili planinama vraća nešto više od prednosti terena za skijanje.

Oliver E. Williamson, profesor ekonomije biznisa sa Berkeley University iz Kalifornije, svoju stručnu ispunjenost našao je istražujući na koji način se hijerarhija poslovnih poduhvata treba i može pojednostaviti, kako bi se u nukleusu tima radilo sa konfliktom kao slučajnom ali korisnom motivacijom, a ne razlogom za neefikasnost. Decenijama ne odustaje da idejama koje jačaju zadatu dugoročnu orjentaciju poslovanja doprinosi inoviranju teorije biznisa, jer kada se svedu svi potrebni elementi, ako se ima posvećen i motivisan tim, onda će profit biti njegova logička, a ne primarno interesna deteminanta.

Oboje su neugledni sa pozicija moći i lažnog predstavljanja, sa spoljašnošću koja odaje mir i jednostavnost, i ističe edukaciju i postupnost u praktikovanju struke kao polazišta i utočišta. Kakvi gubitnici, ako krenemo mjeriti našim lokalnim odsustvom vrijednosti ili ekstremnim bonusima svjetski poraženih investicionih bankara, koji su u namjernoj manipulaciji klijentom izazvali (samo)krah tržišta. “Mi zaista živimo u društvu rizičnih izbora, ali u tom društvu jedni biraju, a drugi rizikuju.’’ (Slavoj Žižek, Svakome prema svojoj pohlepi, Harper, 2009)

Globalna ekonomska kriza nije rezultanta, nego varijabla šireg procesa koji je njegovao kulturu rentaša/ brzozaradjivača/ prodavača iluzije. Tekuća bojazan privilegovane manjine da izdvajanje nameta za pokriće uvećanih rizika ograničava razvoj budućih projekata je netačna hipoteza, kojom se traži zaborav efekata krize koja je devastirala razvojnu osnovicu kao da je bio u pitanju ratni pohod. Stabilizacioni vremenski okvir uvodi na scenu promišljanje o “novoj normalnosti“ u postavljanju i posmatranju modela, ekonomskog ili životnog ili sistemskog, sa sagledavanjem uticaja sume novih determinanti, do sada potpuno zanemarivanih kako bi se lakše manipulisalo traženim i željenim rezultatima.

Suština sistema je poražena činjenjima materijalnog namicanja bez granica i nemilosrdnog brisanja ličnosti, koja sada drastično kristališe jednostavnu potrebu za izmjenom kursa budućnosti prema: roditeljima koji se ne stide vremena prošlog ili sadašnjeg; profesorima znanja, a ne zvanja i honorara; inženjerima održivosti sa posvećenjem prema nauci van prolazne ili štetne utilitarnosti; studentima vihora čistosti sa osmijehom energije novog; svakodnevnim navikama koje proističu iz univerzalnosti, bez obzira da li je u pitanju velika ili mala zajednica; snažnim kriticizmom prema ružičastim projekcijama i proizvoljnim stavovima; integritetom življenja u posvećenosti  bavljenjem detaljima i malim stvarima, čak i kada su iscrpljujući, neprofitabilni; sumom loših i dobrih odluka prepunih grešaka, uspona i padova koje konstituišu kvalitet i zrelost za nove generacije; toplinom ličnosti koja sa i uz sebe vuče izuzetnost, a ne maskira i glorifikuje laž.

Kreativnost pojedinca, koja je uvezana sa požrtvovanjem i davanjem, formira humanu energiju promjena i izvlači iz pasivnosti učaurenog sljedbeništva. Upornost, promišljenost i zahvalnost postaju prirodne definicije podsistema vrijednosti, koji bi postepeno trebali brisati postavke šakalsko-predatorske prakse zaradjivanja kroz grabljenje, a ne uz stvaranje. Tada bi trebalo da postane nevažno ko vuče a ko je zakačen, jer se ni ekonomija ni život ne vode pojavnim zaslugama okoštalih sujeta. A…, tada bi i politika trebalo da se iz sfere mogućeg logično uvede u sferu principijelnog. Zato krize donose izmjene, koje se u primarnom upravljanju šokovima ne mogu do kraja uobličiti kao postojani trendovi budućnosti.“

PS: Hvala divnoj g-đi Neli što je bila i ostaje obraz nekadašnjeg ozbiljnog dnevnog časopisa.

PS.S. Zašto je potrebno ne odustati? Tokom prethodnog vikenda, neupitno izgubljeni u prostoru i vremenu, pošto im ni najuže okruženje više ne šalje emotikone podrške, PES botovi su nanovo napravili istorijske i strukovne stupidarije.

Prvo, kad se neko sakrije iz reformi Anta Markovića, a ne pomene strogi monetarni princip 1DEM/ 7 dinar,  tada nije samo iznevjerio-la mikro-ekonomiju, nego je moralno zaboravio-la da su ovi sad! što planiraju devastirajuću otimačinu, potomci đedova i ostalih fatamorgana predaka i običaja, koji su bukački onomad na Virpazaru Anta Markovića, posljednjeg poštenog lidera u krvlju ubijene Jugoslavije, dočekali balvanima. Sad je valjda stiglo vrijeme unučića u štetočinanju. Uhhhhh, koji neintelektualizam…

Drugo, kad državni sekretar MFa (u panici jer još ne postade ministar finansija) direktno neistinuje penzionersku populaciju, što znači i samog sebe u budućnosti, u vezi (ne)obračuna penzija, odnosno “države kao garancije“ za penzije nakon januara 2027e, uz neznanje šta je stvarno tax wedge (“poreski klin“), onda svako u samom sebi može/ mora odmjeriti da li će najgori saziv poslanika-ca crnogorske Skupštine imati hrabrosti da zaustavi Spajića/ Krvavca/ Satlera?,  koji su odlučni da sprovedu grabež i otimanje od crnogorske ekonomije, naše zajedničke kuće. Sram vas bilo, diletanti ako uopšte znate što činite…

Ova divna zemlja/ zajednica je izdurala većih, težih, odvratnih zumula. Ove vrleti će i njih u štetočinanju savladati, mada ćemo zbog ovih nereformi koje se planiraju morati sa nule podizati crnogorsku ekonomiju, a ne oporavljati. Mada nam PES/ DF/ kmerići/ manjinci žele poručiti “nema vam/ nam spasa“, veći su se slomili u ovim gudurama časnog, otpornog, žilavog, ljudskovine ponekad neprevaziđene. I, oni će biti na stranicama beščašća…