Kentera: Članstvo u EU ne smije biti projekat jedne vlade, već državni prioritet iznad dnevnih političkih sukoba

Crna Gora je članstvom u NATO izabrala svoj bezbjednosni okvir, a sada mora da dovrši drugi dio svog strateškog opredjeljenja – članstvo u Evropskoj uniji, koje ne smije biti projekat jedne vlade, jedne partije ili jednog izbornog ciklusa, već državni prioritet iznad dnevnih političkih sukoba, poručio je predsjednik Atlantskog saveza Savo Kentera otvarajući 16. 2BS forum koji se danas održava u Budvi.

Kentera je kazao da evropska bezbjednost više ne može počivati na pretpostavci da će mir trajati sam od sebe i da se danas ne govori o hipotetičkim prijetnjama.

– Rat je ponovo u Evropi. Kritična infrastruktura je meta. Sajber napadi, sabotaže, dezinformacije i pokušaji političkog miješanja postali su instrumenti pritiska na demokratska društva. Ali ne želim da još jedno otvaranje ovog Foruma pretvorimo u spisak prijetnji. Znamo sa čim smo suočeni. Važnije je pitanje: imamo li odlučnosti da na to odgovorimo? – rekao je Kentera, navodeći da Evropi ne nedostaju ni resursi, ni institucije, ni saveznici, već da mora da pokaže sposobnost da zajedničku snagu pretvori u zajedničku odluku.

Prema njegovim riječima, evropske demokratije imaju pravo da se razlikuju.

– Raspravljaćemo o ekonomiji, migracijama, budžetima i unutrašnjoj politici. Ali ne smijemo dozvoliti da naše razlike postanu strateška prednost onima koji žele slabiju i podijeljenu Evropu. Jedinstvo nije zahtjev da svi mislimo isto. Jedinstvo je sposobnost da, uprkos razlikama, prepoznamo šta moramo zajedno da odbranimo. A to su bezbjednost naših građana, suverenitet naših država, sloboda naših društava i pravo Evrope da sama odlučuje o svojoj budućnosti – poručio je Kentera.

Kentera ističe da NATO ostaje temelj naše kolektivne odbrane, ali da se snaga Saveza ne mjeri samo izdvajanjima za odbranu, brojem aviona ili savremenim sistemima naoružanja.

Kako je kazao, mjeri se i uvjerenjem svakog potencijalnog protivnika da će saveznici djelovati zajedno kada njihova bezbjednost bude ugrožena.

– NATO mora biti toliko snažan da niko nikada ne poželi i ne usudi se da testira njegovu odlučnost. Upravo zato ruske provokacije, sabotaže, sajber operacije i pokušaje destabilizacije ne možemo posmatrati kao izolovane incidente. Njihov efekat nije samo materijalna šteta. Njihov cilj je da testiraju naše institucije, naše jedinstvo i granice naše odlučnosti – naveo je prvi čovjek Atlantskog saveza.

Komentarišući situaciju u Francuskoj, Italiji i Albaniji, te proteste, nasilne sukobe i sve dublje društvene podjele, Kentera ističe da svako demokratsko društvo ima svoje probleme i da pravo građana da protestuju nikada ne smije biti dovedeno u pitanje.

– Ali bilo bi naivno vjerovati da su svi procesi koje danas posmatramo isključivo spontani i da ne postoje oni koji u evropskim krizama vide priliku za ostvarivanje sopstvenih strateških ciljeva – navodi Kentera.

Govoreći o Crnoj Gori, Kentera je kazao da, na prvi pogled, evropska bezbjednost i pristupanje jedne male države Evropskoj uniji mogu djelovati kao dva različita pitanja.

– U stvarnosti, ona su dio istog strateškog testa: može li Evropa svoje odluke da sprovede do kraja? Crna Gora je članstvom u NATO izabrala svoj bezbjednosni okvir. Sada mora da dovrši drugi dio svog strateškog opredjeljenja: članstvo u Evropskoj uniji. To ne smije biti projekat jedne vlade, jedne partije ili jednog izbornog ciklusa. To mora biti državni prioritet iznad dnevnih političkih sukoba – poručio je on.

Članstvo u EU, navodi Kentera, samo po sebi ne rješava sve naše probleme.

– Reformu institucija, vladavinu prava i odgovornost prema građanima niko neće obaviti umjesto nas. Ali upravo zato evropski put mora biti mjerilo našeg rada, a ne parola koju ponavljamo. Crna Gora mora pokazati da je spremna da ispuni obaveze. Evropska unija, sa svoje strane, mora pokazati da kredibilan proces proširenja zaista ima završnicu. Uspjeh Crne Gore bio bi mnogo više od uspjeha jedne države. Bio bi dokaz da evropska perspektiva Zapadnog Balkana nije samo obećanje, da se reforme isplate i da region ne mora ostati prostor trajnog geopolitičkog nadmetanja. I zato je naš evropski put pitanje bezbjednosti, stabilnosti i strateške dosljednosti. Ne smijemo ga žrtvovati zbog kratkoročnih političkih interesa, unutrašnjih podjela ili uticaja onih kojima odgovara da ostanemo u sivoj zoni – naveo je Kentera.

Članstvo u Evropskoj uniji, kaže Kentera, konačno moramo da prestanemo posmatrati kao politički cilj jedne vlade ili jedne generacije.

– To je naša obaveza prema onima koji dolaze poslije nas. Ne samo zbog evropskih integracija, već zbog države koju im ostavljamo. Države snažnih institucija, pravde, slobode i dostojanstvenog života. I koliko god izazovi pred nama bili različiti, odgovor na njih zahtijeva isto: odgovornost, jedinstvo i, prije svega, političku odlučnost. Zato više nemamo pravo da se krijemo iza novih analiza, novih strategija i novih obećanja. Jer najveća opasnost za Evropu nije samo snaga onih koji žele da je oslabe. Najveća opasnost je da mi, koji imamo snagu da je odbranimo, ne pronađemo dovoljno odlučnosti da to i učinimo – zaključio je Kentera.

Predsjednik opštine Budva Nikola Jovanović podsjetio je da se ovogodišnji Forum održava u godini kada Atlantski savez Crne Gore obilježava dvadeset godina rada, tokom kojih je, kako je rekao, svojim djelovanjem pratio najvažnije etape evropskog i evroatlantskog puta naše države i doprinosio boljem razumijevanju političkih i bezbjednosnih pitanja koja su bila od posebnog značaja za Crnu Goru.

– Dvije decenije predstavljaju dovoljno dug period da se sagledaju promjene koje su obilježile Crnu Goru, region i međunarodne odnose. Atlantski savez je tokom tog perioda izgradio prepoznatljivu ulogu u javnom dijalogu o bezbjednosti i evropskim integracijama, dajući doprinos afirmaciji evropskog i evroatlantskog opredjeljenja Crne Gore – naveo je Jovanović.

Govoreći o evropskoj budućnosti Crne Gore, Jovanović je ocijenio da se radi o procesu koji je tokom prethodnih decenija oblikovao njene najvažnije spoljnopolitičke odluke i odredio pravac njenog institucionalnog i društvenog razvoja, te da unutrašnje razlike ne smiju dovesti u pitanje ciljeve od trajnog interesa za državu.

– Evropska perspektiva Crne Gore danas se odvija u međunarodnim okolnostima koje su znatno složenije od onih u kojima je započet proces integracija. Rat u Ukrajini, promjene u odnosima velikih sila i sve izraženiji bezbjednosni izazovi postavili su pred evropske države pitanja koja zahtijevaju ozbiljne političke odluke i dugoročnu odgovornost. U takvim okolnostima posebno je važno da Crna Gora sačuva kontinuitet svojih strateških opredjeljenja i da unutrašnje političke razlike ne dovedu u pitanje ciljeve od trajnog interesa za državu i njene građane – istakao je prvi čovjek opštine Budva.

Zapadni Balkan je, smatra Jovanović, tokom prethodnih decenija imao dovoljno iskustava koja nas podsjećaju koliko politička stabilnost i bezbjednost mogu biti osjetljive i koliko je važno da budućnost regiona bude zasnovana na odgovornim odnosima među državama, međusobnom uvažavanju i jasnoj evropskoj perspektivi.

– To Be Secure Forum je tokom šesnaest izdanja izgradio kontinuitet takvog dijaloga, omogućavajući da se o složenim pitanjima međunarodnih odnosa razgovara otvoreno i argumentovano, uz ozbiljno sagledavanje političkih i bezbjednosnih izazova sa kojima se suočavaju Crna Gora i naš region – poručio je Jovanović otvarajući Forum.

Podsjećamo, ovogodišnji Forum pod nazivom „Decenija rezultata: Crna Gora i Zapadni Balkan u novoj bezbjednosnoj eri Evrope“, koji se održava u godini kada Atlantski savez obilježava 20 godina rada, otvoriće prostor za dijalog o ključnim izazovima evropske i regionalne bezbjednosti, budućnosti evroatlantske saradnje i konkretnim koracima potrebnim za jačanje otpornosti demokratskih društava.