Kašćelan: Urušen ugled Univerziteta baca sjenku na postignuća studenata

Centar za građansko obrazovanje tvrdi da je Univerzitet Crne Gore zbog nepouzdanih izvora izgubio reputaciju

CGO je 26. jula na svom sajtu objavio da se crnogorski Univerzitet ne nalazi na julskom izdanju Webometrics rang-liste svjetskih univerziteta zbog, kako tvrde, plasiranja fabrikovanih podataka o svom plasmanu i upornog odbijanja da te podatke ispravi

Autor: Ivona Radonjić

Uklanjanje Univerziteta Crne Gore sa javno dostupne Webometrics rang-liste znači da studenti i akademsko osoblje postaju taoci pogrešnih odluka koje nijesu donosili, niti su na njih mogli uticati – kazao je za Pobjedu asistent na projektima Centra za građansko obrazovanje (CGO) Ivan Kašćelan.

CGO je 26. jula na svom sajtu objavio da se crnogorski Univerzitet ne nalazi na julskom izdanju „Webometrics“ rang-liste svjetskih univerziteta zbog, kako tvrde, plasiranja fabrikovanih podataka o svom plasmanu i upornog odbijanja da te podatke ispravi.

Što je „Webometrics“

Iz te nevladine organizacije objasnili su da je Webometrics jedna od najpoznatijih međunarodnih rang-lista univerziteta, koja od 2004. godine, dva puta godišnje, rangira više od 30.000 visokoškolskih ustanova iz cijelog svijeta na osnovu njihove vidljivosti, uticaja i prisustva na internetu.

Kako se navodi u tekstu istraživača Vladimira Moskovkina, koji je 25. marta ove godine objavila Londonska škola ekonomije i političkih nauka (LSE), Webometrics je 2025. godine doživio prekretnicu kada je u pitanju objava podataka. Dodaje se da je rangiranje iz januara 2025. godine, posljednje iz naslijeđenog modela, arhivirano na Figshareu.

Iz CGO-a objašnjavaju da se pojavio veći broj platformi koje objavljuju sopstvene rang-liste, pozivajući se na Webometrics ili koristeći njihov naziv koji može stvoriti utisak povezanosti sa originalnim sistemom rangiranja, iako takva veza ne postoji.

– Zbog netransparentne metodologije, upitnog kredibiliteta i nepostojanja veze sa zvaničnim Webometrics sistemom, podaci koje takve platforme objavljuju ne mogu se smatrati relevantnim pokazateljima. Njihovo predstavljanje javnosti kao zvaničnih Webometrics rezultata predstavlja ozbiljno narušavanje akademskog integriteta i osnovnih etičkih principa – naveli su.

Neki od lažnih sajtova koji su dostupni kada se pretraži Webometrics statistika su: webometrics.org, webometricsranking.com i webometrics.online.

Rang-lista sa sajta webometrics.org

Sraman postupak univerziteta

Istaknuti kreator Webometrics rang-liste i istraživač Cybermetrics Laba Isidro Aguilo je 8. juna na svom profilu na Mreži Iks objavio spisak od 18 univerziteta koji će biti isključeni sa julske liste.

– Sljedeći univerziteti koji su na svojim veb stranicama promovisali lažne rezultate iz kriminalnih kopija Webometrics rangiranja biće isključeni iz narednog službenog izdanja u julu 2026 – napisao je Aguilo i podijelio listu, na kojoj su se, između ostalih, našli i: Slobodni univerzitet u Bolzanu (Italija), Slobodni univerzitet u Berlinu (Njemačka), Helenski medicinski univerzitet (Grčka), Zapadni univerzitet u Temišvaru (Rumunija), a među isključenima je i Univerzitet „Josip Juraj Strossmayer“ u Osijeku (Hrvatska).

Kako navodi CGO, Aguilo je ovakav postupak ocijenio sramotnim.

– Sramotno je da su ugledni univerziteti, bez provjere izvora, autora i metodologije, odlučili da koriste i promovišu nepouzdane informacije sa ovih lažnih izvora. Prema svim profesionalnim kriterijumima, ovakvo postupanje trebalo bi da ima posljedice po međunarodnu vidljivost univerziteta. Stoga smo odlučili da organizacije koje su bile uključene isključimo iz naših javno dostupnih rezultata – naveo je Isidro Aguillo, piše CGO.

Univerzitet Crne Gore

Centar za građansko obrazovanje je 2. marta ove godine ukazao na slab plasman UCG na međunarodnim rang-listama koje ocjenjuju visokoškolske institucije na osnovu različitih akademskih i istraživačkih kriterijuma.

Dan kasnije, UCG je objavio saopštenje u kojem iznosi drugačije podatke o svom plasmanu na Webometrics listi, naglašavajući da je 1554. mjesto u ediciji iz januara istorijski uspjeh ove institucije.

– Prema januarskoj ediciji Webometrics rangiranja za 2026. godinu, Univerzitet Crne Gore zauzima 1554. mjesto u svijetu. To je najbolji plasman u istoriji Univerziteta na ovoj listi. U januaru 2024. godine UCG je bio rangiran na 1728. poziciji, što potvrđuje kontinuitet napretka – saopštili su 3. marta iz UCG na svom zvaničnom sajtu.

Zgrada tehničkih fakulteta na UCG (FOTO: Dragan Mijatović/Pobjeda)CGO je tada ukazao da izvor podataka koji je UCG koristio nije povezan sa originalnom Webometrics listom koju Cybermetrics Lab objavljuje od 2004. godine.

Prema listi koja je za januar 2026. objavljena na Figshare stranici, Univerzitet Crne Gore je u tom periodu zauzimao 1893. mjesto.

UCG na rang-listi iz januara 2026. sa sajta Fingshare

Vladimir Moskovkin, takođe je u publikaciji o predatorskim rang-listama koje ugrožavaju vrijednost Webometricsa, pomenuo Univerzitet Crne Gore.

– Značajni slučajevi uključuju Politehnički univerzitet Katalonije (Španija), Univerzitet u Varšavi i Univerzitet u Gdanjsku (Poljska), Univerzitet u Prištini (Kosovo) i Univerzitet Crne Gore (Crna Gora). Ove institucije se koriste za legitimizaciju lažnih metrika, efektivno pretvarajući komercijalnu prevaru u alat za percipirani institucionalni prestiž – naveo je on.

Uklanjanje UCG sa liste

Na rang-listi objavljenoj za jul ove godine na Figshareu Univerziteta Crne Gore nema.

Iz CGO-a navode da to u praksi znači da UCG više nije zastupljen na javno dostupnoj Webometrics rang-listi, koja predstavlja jednu od ključnih referenci za studente, istraživače, akademsko osoblje i druge korisnike širom svijeta.

– Iako je UCG i dalje evidentiran u kompletnoj internoj bazi podataka, kojoj se može pristupiti isključivo na zahtjev i uz plaćanje naknade, njegov plasman više nije javno dostupan niti lako provjerljiv. Time je UCG izgubio jednu od najvažnijih vrijednosti prisustva na ovoj rang-listi – međunarodnu vidljivost i transparentnost – dodaju.

Istakli su da je od gubitka vidljivosti mnogo ozbiljnije narušavanje kredibiliteta i akademskog integriteta UCG-a.

– CGO podsjeća da posljednjih godina međunarodna akademska zajednica sve više pažnje posvećuje problemu predatorskih rang-lista i fabrikovanih podataka, zbog čega se i slučaj UCG našao u analizama i stručnim osvrtima relevantnih međunarodnih platformi. Ovakav epilog dodatno učvršćuje negativnu percepciju ovog slučaja i otvara ozbiljna pitanja o odgovornosti za upravljanje najstarijom visokoškolskom ustanovom u Crnoj Gori. Posljedice takvog postupanja ne snosi samo rukovodstvo UCG-a, već i nastavno i istraživačko osoblje, kao i hiljade studentkinja i studenata koji s pravom očekuju da se ugled njihove institucije štiti odgovorno i u skladu sa najvišim profesionalnim standardima – objašnjavaju iz te NVO.

Reputaciona mrlja UCG

Asistent na projektima Centra za građansko obrazovanje Ivan Kašćelan je za Pobjedu kazao da naučni i akademski rezultati studenata i osoblja ostaju isti, ali da se predstavljaju kroz instituciju čiji je kredibilitet urušen, što baca sjenku i na njihova postignuća.

– Nažalost, najveću cijenu ovakvih postupaka ne plaćaju oni koji su ih prouzrokovali, već čitava akademska zajednica, koja s pravom očekuje da rukovodstvo štiti ugled institucije, a time i ugled svih koji su njen dio. Važno je naglasiti da najveća šteta nije to što je UCG trenutno uklonjen sa javno dostupne Webometrics rang-liste, već reputaciona mrlja koja je nastala zbog razloga koji su do toga doveli – naveo je on.

Istakao je da ovakve pojave ne prolaze nezapaženo.

– To potvrđuju i stručni tekstovi i analize koji se već objavljuju na ovu temu. Međunarodna akademska zajednica sve više ukazuje na problem korišćenja lažnih ili nezvaničnih podataka radi prikazivanja boljeg plasmana univerziteta, a nažalost među takvim primjerima našao se i UCG. To može negativno uticati na percepciju njegove pouzdanosti i kredibiliteta. Mi ne tvrdimo da će zbog ovoga automatski biti ugroženi međunarodna saradnja ili pojedinačni projekti, ali je nesporno da ovakvi slučajevi ne doprinose izgradnji povjerenja, koje svakako predstavlja jedan od temelja svake ozbiljne akademske saradnje – kazao je Kašćelan.

Pojašnjava da je najveća posljedica za sada reputaciona i odnosi se prije svega na UCG kao instituciju.

– Ne očekujem da će studenti zbog ovoga imati neposredne posljedice kada je riječ o priznavanju diploma ili učešću u međunarodnim programima. Međutim, studenti i zaposleni dijele ugled ustanove čiji su dio, a kvalitet i kredibilitet institucije utiču i na njihov akademski i profesionalni položaj. Zato je važno da UCG bude prepoznat po naučnim dostignućima i akademskom integritetu, a ne po kontroverzama koje su se mogle izbjeći pravovremenim i odgovornim postupanjem – naveo je on.

Univerzitet bez komentara

Iz Centra za građansko obrazovanje istakli su da rukovodstvo Univerziteta Crne Gore nije pokazalo sposobnost da adekvatno odgovori na ovu situaciju, ni spremnost da zaštiti ugled i akademski integritet institucije kojom upravlja.

– Ćutanje odgovornih traje i dalje, uprkos tome što su posljedice njihovog postupanja sada vidljive i u međunarodnim okvirima. Zato CGO još jednom poziva rukovodstvo UCG-a, na čelu sa rektorom Vladimirom Božovićem, da bez odlaganja ispravi netačne informacije, utvrdi pojedinačnu odgovornost za ovaj slučaj i preduzme sve neophodne mjere kako bi se zaustavilo dalje urušavanje ugleda UCG i obnovilo povjerenje u njegov akademski integritet – saopštili su.

Pobjeda je zatražila komentar Univerziteta, ali do zaključena ovog broja odgovori nijesu dostavljeni.

Kako da UCG vrati povjerenje akademske zajednice

Asistent na projektima Centra za građansko obrazovanje Ivan Kašćelan kazao je za Pobjedu da Univerzitet Crne Gore mora, prije svega, javnosti pružiti potpuno i transparentno objašnjenje cijelog slučaja.

Kašćelan (FOTO: CGO)– Kako bi vratili povjerenje akademske zajednice moraju ispraviti netačne informacije koje su mjesecima bile na njegovom zvaničnom sajtu, a koje su u jednom periodu dodatno promovisane i kroz plaćene objave na društvenim mrežama. Nakon toga, neophodno je utvrditi odgovornost za odluke koje su dovele do ove situacije i pokazati da odgovornost postoji i na rukovodećim pozicijama. Istovremeno, potrebno je unaprijediti mehanizme zaštite akademskog integriteta, kontrole kvaliteta i odgovornosti unutar UCG kako bi se spriječilo ponavljanje sličnih propusta. Povjerenje koje je ovime narušeno se ne može vratiti preko noći, već isključivo preuzimanjem odgovornosti i konkretnim mjerama koje pokazuju da je institucija spremna da izvuče pouke i zaštiti sopstveni kredibilitet – kazao je Kašćelan.

Pobjeda