Na građanskim snagama Crne Gore je da se, ostavljajući po strani uobičajena lična trvenja, već viđene sujete i pizme, ujedine i pronađu put kojom bi se očuvao građanski karakter države i bezrezervno prihvatili standardi demokratskog evropskog svijeta. Taj emancipatorski pokret bi trebalo da objedini političke partije, nevladine organizacije, udruženja građana, intelektualce i medijske poslenike kojima je stalo do opstanka građanske Crne Gore i finalizacije njenog evropskog puta
Autor: Željko Perović
Prema najvišem državnom aktu, Ustavu, Crna Gora je građanska država. U praksi, nažalost, ne postoji ni crnogorsko građansko društvo ni crnogorska građanska država. Sa izuzetkom dvije građanske partije, DPS i ES, koje su propustile da ga operacionalizuju, većina ostalih su etničke političke partije koje, svjedočimo iz dana u dan, čine sve da razore građansko tkivo države s ciljem etnofederalizacije Crne Gore, valjda po pogubnom uzoru na Bosnu i Hercegovinu.
Suverenistički verbalizam i nacionalna briga samo za svoje etničke zajednice, koji dominiraju u javnom diskursu, sigurno ne vode boljitku i ozdravljenju crnogorskog društva koje još boluje mnoge tranzicione bolesti. Samo promjenom narativa i ozbiljnim dugotrajnim radom, naučnim i stručnim naporima, te stalnim prosvjećivanjem i modernizacijom društva, može se doći do istinskog ozdravljenja društva i stvarne građanske države. To je jedini put očuvanja građanske Crne Gore i, kao takve, članice Evropske unije.
Vrh srpske države i crkve, dakle Andrićev venac i Beogradska patrijaršija, oličeni u čelnim ljudima najznačajnijih institucija u državi, predsjedniku Vučiću i patrijarhu Porfiriju, ne da ne odustaju u izopštavanju Srbije i srpskog naroda iz evropskog civilizacijskog kruga, svađajući se sa svim susjedima i bliskim im narodima već, ujedinjenim naporima i očito sinhronihzovano, pojačavaju svoju destruktivnu djelatnost, istrajavajuići u realizaciji već više puta neuspješno pokušanog stvaranja tzv. „velike Srbije“. Jedini rezultat te politike je Srbija zavađena sa svim i svakim, prije svega sa svojim građanima, probuđenim i pored medijske hipnoze kojoj su podvrgnuti skoro pola vijeka.
Agresivni svetosavski nacionalizam je osnovao i popularisao u prvoj polovini 20. vijeka vladika Nikolaj Velimirović. Onaj vladika koji se oduševljavao Hitlerom, izopštavao i osuđivao sve nepravoslavne narode, podržavao i branio diktaturu kralja Aleksandra koja je zamela svaki trag demokratizacije višenacionalne države i označio kraj njene modernizacije.
Danas, vijek kasnije, pogubni svetosavski nacionalizam, nakon pada socijalizma koji je, kako se ispostavlja, bio najbolji i najprosperitetniji period razvoja za sve pojedince i narode koji žive na ovim prostorima, pa tako i za Srbe koji su, eto, živjeli u jednoj državi, u Beogradu se nastavlja sa vođenjem antipolitike koja rezultira porastom autokratije i odbacivanjem svake evropeizacije društva, unesrećujući, prije svega, same građane Srbije, ali i kvareći odnose sa svim njenim susjedima.
Današnja politika Srbije koja slijedi onu radikalsku iz prošlosti, a čiji su se ciljevi u ratovima devedesetih godina prošloga vijeka pokazali neostvarivim, jer je ta politika prije svega bila u sukobu sa zdravim razumom, sijući podjele i omraze među narodima koji su do tada živjeli zajedno, neminovno podstiče i ostale balkanske nacionalizme. To je vidljivo u Crnoj Gori u kojoj politički predstavnici manjinskih nacionalnih zajednica koji kao matičnu državu prepoznaju ne Crnu Goru nego Srbiju, Bosnu i Hercegovinu, Albaniju.
Međutim, na osnovu politike koju vode, prosrpske stranke u Crnoj Gori nijesu prijatelji ni Srbima ni državi Srbiji. Takođe, ni Bošnjačka stranka, a nedavno se pokazalo, nijesu prijatelji Bosne i Hercegovine izjavama kojima udaraju direktno u temelje te države. Vjerujemo da većina ljudi u Crnoj Gori koji se deklarišu kao Srbi, Bošnjaci, Albanci ili Hrvati ovu našu državu doživljavaju kao svoju matičnu zemlju, u kojoj su svoji na svome i da su joj lojalni. Tako ih bar doživljavaju nacionalni Crnogorci. Izjave partijskih zvaničnika o matičnosti drugih država služe, jasno je, kao zgodne političke parole za homogenizovanje vlastitog biračkog tijela i dodvoravanje centrima izvan Crne Gore.
Crnogorci nijesu nacionalisti, što je pokazao i neuspjeli providni pokušaj podmetanja im tog kukavičkog jajeta u nedavnoj prošlosti, jer nemaju pretenzija prema drugim državama, to jest njihovim teritorijama, istoriji, kulturi, jeziku. Ali su zato ponosni na svoju državu i njenu slobodarsku tradiciju u kojoj su vjekovima branili slobodu i nezavisnost Crne Gore, plaćajući visoku cijenu u ljudskim žrtvama, često iznevjereni od onih kojima su poklanjali puno povjerenje.
Vrijeme i događaji potvrđuju da radikalizam i razum ne idu zajedno. Primitivizam i osionost radikalskog, neskriveno šešeljeizovanog režima u Beogradu nastavlja da sije sjeme zla u svom susjedstvu, prije svega u Crnoj Gori i Bosni i Hercegovini. Domaće kolaborantske partije kojima upravlja režim u Beogradu i koje rade javno, kao i neki koji isto to rade manje vidljivo, u dosluhu sa nekim drugim centrima moći, trude se da ometu Crnu Goru u završnici njenog procesa pristupanja u EU. Vjerujemo da evropski čelnici to vide.
Na građanskim snagama Crne Gore je da se, ostavljajući po strani uobičajena lična trvenja, već viđene sujete i pizme, ujedine i pronađu put kojom bi se očuvao građanski karakter države i bezrezervno prihvatili standardi demokratskog evropskog svijeta. Taj emancipatorski pokret bi trebalo da objedini političke partije, nevladine organizacije, udruženja građana, intelektualce i medijske poslenike kojima je stalo do opstanka građanske Crne Gore i finalizacije njenog evropskog puta.
Svi oni koji Crnu Goru doživljavaju kao svoju državu i jedinu domovinu, svi oni koji lojalnost Crnoj Gori stavljaju ispred lojalnosti „maticama“ (Srbiji, Bosni i Hercegovini, Albaniji, Hrvatskoj) trebalo bi da se okupe oko ovog projekta čiji će se ishod pokazati na sljedećim izborima. U tom smislu, projekat Narodne sloge iz 1996. godine bio je važan istorijski pomak, nažalost vrlo brzo uništen i od snaga izvan i unutar Crne Gore. Svi koji žele da služe i „lete“ maticama, gdje god one bile, umjesto da budu lojalni svojoj državi, neka to čine, ali ne o trošku, na račun i na štetu građanske i evropske Crne Gore. Kao i svi oni koji, nesposobni za ozbiljne analize u stanja u javnim politikama i suočavanje sa realnim problemima većine crnogorskih građana misle da mogu svoju politiku vječno zasnivati na manipulaciji identitetskim pitanjima, neosnovanoj reviziji prošlosti i rehabilitovanju ratnih zločinaca, onih iz Drugog svjetskog rata i onih iz devedesetih.
Ostaje da vidimo da li će čelnik aktuelne koalicione vlade imati sluha da tu vladu transformiše i formira programsko-tehničku sastavljenu od nesporno proevropskih snaga, koja bi uspješno okončala završnicu evropskog puta i stvorila uslove za prve naredne izbore po novim evropskim izbornim zakonima.
Ili je sazrijelo vrijeme za veliku koaliciju ključnih partija opozicije i vlasti, što bi mogla biti nova Narodna sloga, prva u ovom vijeku, ali za Crnu Goru spasonosna.
PRAVILA KOMENTARISANJA
Komentari se objavljuju na portalu Skala radija. Odgovorni za sadržaj su isključivo autori napisanih komentara.
U komentarima je zabranjeno koristiti uvredljive riječi, psovke i klevete. Neće se objavit komentar koji sadrži ove elemente kao ni tekst komentara koji sadrži govor mržnje. Ukoliko se dogodi propust pa tekst bude objavljen, moderator je dužan da ga odmah ukloni čim ga primijeti ili mu neko skrene pažnju na sadržaj. Neprimjeren sadržaj će biti uklonjen a autor može biti prijavljen nadležnim organima.
Za eventualne primjedbe i sugestije mejl je [email protected].