EK UPOZORAVA na hitne procedure, vlast poručuje da su evropske obaveze imperativ

Povodom primjedbi Evropske komisije da su pojedini zakoni usvajani po hitnoj proceduri i uz nedovoljno parlamentarnog dijaloga, iz civilnog sektora kažu da je svega 47% zakona prošlo javnu debatu, te da je njihovo učešće najčešće svođeno na puku formalnost. I u opoziciji kritički gledaju na hitnost procedura: kažu da je sve rađeno na brzinu i bez dovoljno transparentnosti. Iz vladajuće većine odgovaraju da namjera nikada nije bila da se zaobiđe inkluzivan dijalog, već da je isključivi imperativ da se u najkraćem roku ispune ključne i stroge obaveze evropskog puta.

Iako se Crna Gora nalazi u završnoj fazi pregovora i bilježi napredak u ispunjavanju tehničkih mjerila, Evropska komisija i civilni sektor kontinuirano upozoravaju na lošu praksu usvajanja zakona na traci. Tako se i u posljednjem izvještaju iz Brisela našla, pored ostalog, konstatacija da pretjerana upotreba hitnih postupaka narušava demokratske procese.

Zakoni se, kako naglašava poslanica DPS-a Zoja Bojanić Lalović, donose preko koljena.

“Sjetite se da je bilo puno primjera da su zakoni usvajani bez javne rasprave. Dakle, vlast sve radi na brzinu, neodgovorno, neozbiljno, očigledno da im ne odgovara transparentnost niti dovoljan uvid javnosti”, kaže poslanica.

Ubrzana dinamika pregovaračkog procesa nosi sa sobom sužavanje prostora za djelovanje, ističu u Institutu Alternativa. Mehanizmi za učešće civilnog sektora često se, kako dodaje Dragana Jaćimović, svode na puku formalnost.

“Prema našim podacima, svega je 47% zakona koje je Vlada uputila Skupštini u prethodnom periodu prošlo javnu raspravu, što znači da za više od 50 zakona civilno društvo uopšte nije imalo mogućnost da da svoje sugestije”, kaže Jaćimović.

Da je u stvari kreiran takav ambijent u kome se onemogućava civilnom sektoru da u dovoljnoj mjeri učestvuje u kreiranju zakonskih tekstova, mišljenja je Bojanić Lalović.

“Kreiranje je tako da svi oni koji misle drugačije, potpuno svejedno da li dolaze iz opozicije, medija, civilnog sektora, targetirani su kao kriminalci. Kritička misao je danas nešto što se u Crnoj Gori guši”, ističe Bojanić Lalović.

Notirano je u izvještaju Evropske komisije, a primjećuju to, kaže Dragana Jaćimović, i u NVO sektoru, da je nedovoljno prostora za parlamentarnu debatu.

“Pogotovo imajući u vidu da je puno značajnija ta dinamika usvajanja zakona. Mi, ukoliko uporedimo prethodne godine, možemo na primjer vidjeti da je samo u trećem kvartalu ove godine usvojeno 109 zakona, što je jednako broju zakona koji su, na primjer, usvojeni u cijeloj 2024. godini”, istile ona.

No, u vladajućoj većini to baš i ne vide tako.

Šef poslaničkog kluba Nove, Dejan Đurović, kaže da je dinamika koja je bila pred nama da postanemo prva naredna članica Evropske unije zahtijevala izuzetnu efikasnost parlamenta.

“Primjena hitnih zakonodavnih procedura u Skupštini Crne Gore nije nikad bila vođena namjerom da se zaobiđe inkluzivan dijalog. Isključivi imperativ da se u najkraćem roku ispune ključne, stroge obaveze koje smo dobijali iz evropske agende”, kazao je Đurović.

Dodaje i da je hitnost donošenja zakona odgovor na potrebu za brzim usklađivanjem sa pravnom tekovinom Evropske unije, te da nije, kako napominje, motivisana prečicama, odnosno političkim marifetlucima.

“Svi zakonski prijedlozi koji su prošli kroz parlament Crne Gore su predmet intenzivnih konsultacija unutar parlamentarne većine nadležnih odbora, sa primarnim fokusom usaglašenost sa evropskom agendom. Naš cilj je da u saradnji sa Vladom obezbijedimo balans između neophodne reforme i inkluzivnog procesa, uključujući ovdje i učešće civilnog društva”, rekao je poslanik.