Crnogorski dan, za vijek vjekova

,,Nema drugog dana osim onoga koji će doći“. Tako glasi stih jedne besmrtne pjesme. A taj dan, taj besmrtni crnogorski dan, je – 13. jul.

SA SNOVIMA O POBJEDI

,, …Bili smo prvi koji koji ustadosmo, ogorčeni. / Sa snovima o pobjedi – sa snovima./ Svejedno sami, svejedno u tami, nešto je grcalo u nama. Bili smo sami, opet prvi. / Sred mrtvog kamenja koje granata mrvi…“

Ovo je insert iz poeme ,,Onda kada smo bili sami“, velikog Dušana Kostića o velikom Trinaestojulskom ustanku, prvom u pokorenoj, poklekloj Evropi.

Nije okupatorska granata smrvila Crnu Goru, jer se crnogorska sloboda nikada nije mogla smrviti.

,,Držati u pokornosti pobunjene Crnogorce isto je što i orati more“, izvijestio je Vrhovnu komandu u Rimu 2. avgusta 1941. godine Pircio Biroli, komandant italijanskih okupacionih trupa u Crnoj Gori.

,,Mala zemlja odsvud stiješnjena”, digla je glavu i pokazala svijetu što znači voljeti slobodu. I što znači žrtvovati se za slobodu. U Drugom svjetskom ratu poginulo je više od 18.000 crnogorskih ratnica iC ratnika, oko 40.000 ljudi je stradalo u logorima i okupatorskim odmazdama. Svaki deseti stanovnik dao je život za slobodnu, antifašističku Crnu Goru, onu rođenu u vatri 13. jula.

,,Trinaestojulski ustanak je veličanstveni događaj evropske istorije XX vijeka“, ocijenio je veliki francusli filozof Žan Pol Sartr…

VELJI RAT ZA PRIZNANJE CRNOGORSKE NEZAVISNOSTI

Ali, taj 13. jul 1941. godine bio je moguć – i morao je doći – zbog onog 13. jula iz daleke 1878. godine.

Onog velikog dana kada je Crna Gora – ,,ta mala zemlja, odsvud stiješnjena”, ali uvijek u borbi za slobodom – na Berlinskom kongresu dobila konačno i zvanično međunarodno priznanje.

I danas mnogi pogrešno ponavljaju floskulu da je na Berlinskom kongresu Crna Gora dobila nezavisnost. Ne, nije. Ništa Crna Gora u svojoj istoriji nije dobila na dar, sve svoje velike dane platila je krvlju svojih junaka.

Onih što se ne šćedoše u lance vezati, hiljadu godina.

Tako je i sa nezavisnošču priznatom 13. jula 1878. Nakon Veljeg rata, nakon ključnih bitaka na Vučjem dolu i Fundini, kada su Crnogorci uspjeli da potisnu osmansku vojsku iz Nikšića, Bara, Ulcinja… Uz velike gubitke, više od 3.000 mrtvih i više od 7.000 ranjenih boraca, Crna Gora je konačno porazila vojsku osmanskog carstva.

I ostvarila onaj jedan, najveći dobitak: ostala je ono što je uvijek bila – slobodna zemlja, slobodnih ljudi. Da, zbog toga treba slaviti taj najveći crnogorski dan – zbog 13. jula 1878. i zbog 13. jula 1941. godine…

Samo, je li 13. jula 2026. godine, ova današnja Crna Gora, svjesna svog istorijskog nasljeđa?

MANDIĆEV REVIZIONIZAM 

Ako slušate Andriju Mandića, reklo bi se na, prvi pogled, da je čak i on konačno priznao da je postojao Trinaestojulski ustanak.

I neko će, na prvi pogled, reći da je funkcija prvog čovjeka crnogorskog parlamenta nadjačala onu titulu četničkog vojvode, koju je Mandić dobio sredinom devedesetih godina dvadesetog vijeka neđe na Romaniji.

Ali, to je samo na prvi pogled. Kada se ozbiljno pročita čestitka Andrije Mandića povodom 13. jula, onda mnogo toga postaje – ne jasnije – nego mučnije.

Jer, iza kulisa tobožnje glorifikacije antifašizma, krije se prizemni, društveno opasni, Mandićev istorijski revizionizam. I negacionizam – namjerno poricanje, umanjivanje ili iskrivljavanje dokaza o istorijskim zločinima.

Tako Mandić docira da su, eto, četnici – kao oficiri vojske kralja Petra – svi bili rođeni antifašisti. Pa onda objašnjava predsjednik Skupštine da komunisti nijesu bili ključni za dizanje ustanka. Pa još kaže: ,,naše djedove i bake dominantno na ustanak nije motivisalo čitanje Karla Marksa i Fridriha Engelsa već čitanje i zavjeti Petra II Petrovića Njegoša i Svetog Petra Cetinjskog“.

U tom Mandićevom revizionističkom filmu, nije bilo priprema Komunističke partije za dizanje ustanka, nije bilo odluke na Ravnom lazu u Piperima, nije bilo proglasa Komunističke partije Jugoslavije, komiteta za Crnu Goru, Boku i Sandžak da se pokreće ustanak 13. jula…

ORIGINAL FALSIFIKATA

Nije ta Mandićeva priča ni u tragovima istorijska, to je original falsifikata.

A poznato je, kada pričate o drugima, govorite o sebi. Tako i Andrija Mandić, kada govori o Trinaestom julu, najviše govori o sebi i politici svoje stranke.

I sada se vidi što predstavlja takozvani novi srpski odgovor za novo vrijeme: Mandićeva revizija istorije je pokušaj da se blic-krig-falsifikatom u istu ravan stave i komunisti koji su predvodili antifašističku borbu i četnici, čiji je glavni vođa u Crnoj Gori – Pavle Đurišić – postao najbliži saradnik Pircija Birolija i italijanskih fašista.

I koji se svojski – i zvjerski – potrudio da ispuni onu Moljevićevu ideju o Homogenoj Velikoj Srbiji. Pa je u tom cilju za sobom ostavio stravičan zločinački legat: Mandićev antifašista Pavle Đurišić precizirao je, u izvještaju komandantu Draži Mihailoviću, da su njegove koljačke četničke čete u januaru i februaru 1943, u pljevaljskom, čajničkom i fočanskom srezu pobili 1.200 odraslih muškaraca i zaklali 8.000 žena, đece i staraca. Samo zato što su bili muslimani.

Kada govori o antifašizmu četnika, Mandić zna da izgovara istorijske laži. Ali, te su laži sa jednom porukom – da sebe prikaže u očima birokratije u Briselu kao Evropejca, a da ostane, za Srbe u Crnoj Gori, i dalje njihov zvaničnik i njihov zaštitnik…

Da, to je Mandićev novi srpski odgovor za novo vrijeme.

IGRA SA EVROPOM

U stvari: nova taktika sprovođenja istog programa.

I zato je Nova srpska demokratija svojevremeno mirno prećutala izglasavanje u Skupštini Crne Gore Rezolucije o genocidu u Srebrenici, da bi onda Mandić i družina sprječavali da se izglasa i Dan sjećanja, kako je bilo predviđeno tačkom 5 Rezolucije.

I zato su ona tri besramna piona ,,srpskog sveta”, raspoređeni u Savjetu Biblioteke u Podgorici – glasala da se izbriše ime Radosava Ljumovića, pjesnika, revolucionara, španskog borca i komuniste. Upravo zato – što je bio komunista i borac protiv fašizma.

I zato se Mandićev saborac Dario Vraneš u Pljevljima, ali i drugi radnici ,,srpskog sveta” širom Crne Gore, slobodno – bez sankcija iz tužilaštva ili osude društva – sprdaju sa simbolima crnogorske nezavisnosti. Kače koje hoće zastave na jarbole državnih institucija, a istovremeno žive na državnom budžetu te iste Crne Gore koja je na pragu Evropske unije…

A kad pretjeraju, tu je onda Andrija da zaigra igru, da zapleše politički ples Martom Kos, šeficom Evropske komisije; da se kucnu čašama ili ispiju na eks šljivu-prepečenicu, sve u slavu Evrope i Crne Gore u njoj.

A kakva je ta Crna Gora koja treba da bude kao buduća članica Evropske unije? To, izgleda, nije mnogo briga birokrate u Briselu, baš kao ni ovdašnu vlast kojoj je stalo samo da – ostane na vlasti.

Srećan 13. jul – ne svima, već samo onima koji znaju da cijene vrijednosti koje nosi taj dan.