Prijatelj, umjetnik i duša Crne Gore u Parizu

SJEĆANJA, DRAGO DEDIĆ (1937-2026)

Slobodan Bobo Slovinić

Slomila me je sasvim tragična i tužna vijest da se zorom, u Parizu preselio u vječnost, moj veliki drugar i prijatelj, istaknuti crnogorski umjetnik Drago Dedić.

Čovjek za života ima više poznanika, ali prijatelja jednog, ili dvojicu. A Drago je bio i ostao za svagda, moj drugar i istinski veliki prijatelj. Sreli smo se davnih sedamdesetih godina, prošlog stoljeća u ondašnjem Titogradu. Prvi put je tada izlagao u Crnoj Gori, pošto je otputovao za Pariz. Više od pola stoljeća je trajalo naše čisto mentalno drugovanje i prijateljstvo.

Umjetnik Drago Dedić je mnogo značajniji, poznatiji i priznatiji umjetnik u Parizu i svijetu, nego li na crnogorskom likovnom obzorju. Dragi moj veliki i dobri prijatelju Drago, neka tvoje časne sjeni, počivaju u dubokom spokoju i vječnom miru…

Rijetko u svom trajanju čovjek može sresti takvu ličnost kao što je bio – Drago Vujadinov Dedić. Jedinstven i samosvojan izdanak ruralnog područja, obrazovan – gimnazijski, ali zvjezdano nadahnut, poput njegovog plemenika – Marka Miljanova Popovića. Vazda vispren, lucidan i odlučan, zaputio se šezdesetih godina, o svome brašnjeniku, u svjetsku riznicu umjetnosti – Pariz. Počeo je da se uzdiže sa gologa pariskog pločnika, krenuo je od – ništice – ka zvjezdanom nebu! Ne pretjerujem, jer dobro znam njegovu životnu odiseju i njegov uspon na pijedestal, gotovo kao i njegovi bližnji.

Kao i mnogi koji se bez ičega otisnu u nepoznati svijet i Drago se nije libio bilo kakvog časnog i čestitog posla. Nudio je zaljubljenima u mimohodu – bukete mirisnog cvijeća. Naučio je na vjetrometini težak francuski jezik. Bio je saradnik – tehnički crtač – u arhitektonskim biroima. Razrađivao je planove armature za građevinske projekte. Izrađivao je makete objekata i urbanističkih planova. Osposobio se stručno za retuširanje raritetnih predmeta. Blisko se družio sa fotografijom i foto-aparatom. Vremenom je počeo da upoznaje širok krug običnih, ali i značajnih ličnosti poput – brojnih književnika, pisaca, pjesnika, slikara, vajara, grafičara, likovnih kritičara.

Umjetničke muze su ga voljele, obožavale ga i bile njegovi vjerni pratioci u mnogim umjetničkim poduhvatima. Otpočeo je da se uzdiže na umjetničkom nebu Pariza. Polako je sticao imetak, krenuo je od jedne prizemne prostorije u arhaičnom stilskom objektu. Kasnije se postepeno širio, dokupljivao je prostoriju po prostoriju. Postao je vlasnik prostranog apartmana na spratu i velikog ateljea u prizemlju. U mirnom centru grada, pored dječijeg vrtića, osnovne škole i sakralnog objekta. I sve to nadomak čuvenog trga Monparnas. Iznad njegovog prostora u ulici D’Allerai je krupnim slovima ispisano ATELIER – GALERIE DEDIC.

Njegovom pariskom uzdizanju, svjedočila je supruga Francoise, ćerka Amelie i sin Nad. U normalnim prostornim i životnim uslovima, nastavio je intenzivnije da stvara. U to vrijeme, nastaju njegovi crteži zamašnih dimenzija. Rađeni perom, tuševima u boji uz specifične poteze i neprekidno linearno kruženje. Tematska potka je figuralnog karaktera – prisutna su brojna sjećanja, snovi i mašta. U sve radove iz tog perioda utkan je fanatičan energetski naboj. Tek iz blizine, moguće je iščitavati te frenetične hromatske preplete, poput tanke žice koja je razbuntovana.

Nešto kasnije je počeo da se bavi uljanim slikarstvom. U tom umjetničkom kvantumu, istražujući tehničke mogućnosti, vremenom se opredijelio za jedan vid osavremenjenog – poentilizma. Na prethodno nanesenu hromatsku podlogu, on kreće u islikavanje raznovrsnih oblika i formi, sitnim zakošenim potezima, ili pak većim i manjim tačkama. Životna stvarnost koja ga okružuje, uz oniričnu i maštovitu nadgradnju, postaju njegova permanentna tematika. Brojni krčazi, zdjele, vaze, testije, te likovi, njihovi dijelovi, oko, kljun, usta, nos, uho, postaju reperni elementi koji simbolički definišu zaobljene koloritne arealitete na njegovim nadahnutim platnima.

Nastavlja intenzivnije samostalno i grupno da izlaže. Njegova specifična i osebujna djela zapažaju likovni kritičari. Njihove impresije i analize bivaju prezentirane javnosti. Učestalije se javlja najnovijim djelima na poznatim pariskim likovnim salonima. Njegovi radovi bivaju zasluženo i adekvatno vrednovani – značajnim nagradama i priznanjima. Njegova društvena i umjetnička harizma postaje sve zapaženija. Postaje suosnivač značajnog pariskog salona koji njeguje figurativno slikarstvo. A kao vrhunac profesionalnog priznanja, postaje dugogodišnji član organizacionog komiteta, najstarijeg – Jesenjeg salona.

Njegov duhovni i moralni lik odlikovao se iskonskom i istinskom ljubavi prema rodnoj grudi – njegovoj Crnoj Gori. Cijelog svog vijeka, nesebično je dočekivao i pomagao mlađim i starijim umjetnicima koji bi se zatekli u gradu umjetnosti. Nije uopšte razdvajao ličnosti, da li bi u Pariz došli da se usavršavaju i stvaraju, ili pak da traže spasa i lijeka sebi i svojim bližnjim. Svima je istovjetno priticao u pomoć, svojim neposrednim angažmanom ili uz pomoć svoje plemenite supruge Francoise.

I konačno u mojoj ranjenoj duši, ostaće trajno veliki ožiljak zbog nanesene nepravde. Ovoj izuzetno plemenitoj i humanoj ličnosti, ovom istaknutom crnogorskom umjetniku, nije nažalost, bilo kakvim priznanjem njegova Crna Gora, odala dostojno priznanje.

Umjetnik Drago Dedić je mnogo značajniji, poznatiji i priznatiji umjetnik u Parizu i svijetu, nego li na crnogorskom likovnom obzorju.

Dragi moj veliki i dobri prijatelju Drago, neka tvoje časne sjeni, počivaju u dubokom spokoju i vječnom miru. Učinio si uvijek veliko dobro svima sa kojima si se sretao za svog skromnog života.

Istaknuti crnogorski slikar Drago Dedić je rođen (1937) u selu Orahovo, u Kučima, kod Podgorice. Dedić je osnovnu i srednju školu završio u Podujevu, gimnaziju je započeo u Titogradu, a maturirao je u Prizrenu. Studirao je na titogradskom Elektrotehničkom fakultetu, a nastavio je studije u Beogradu. Kao student se interesuje za umjetnost, bavi se slikarstvom, poezijom, prozom. Odlazi (1967) za Pariz i nastavlja rad na slikarskom planu.

Svoje prvo likovno predstavljanje imao je (1973) na grupnoj izložbi u čuvenoj galeriji “Lambert” u Parizu. Od tada kontinuirano slika i izlaže samostalno i grupno u Francuskoj, a posebno na poznatim salonima: “Salon ACAM”, “Salon d’Automne”, “Figuration Critique”, “Salon d’Hiver”, “Salon des Artistes Indepedants”, “Salon de Mai”, “Salon Societe Nationale des Beaux Arts”, “Salon Comparaisons”, “Salon Societe des Artistes Francais”, “Salon Fantastique”, “Salon des Grands et Jeunes d’Aujourd’hui”.

Imao je preko pedeset samostalnih a učestvovao je na više od tri stotine grupnih i kolektivnih izložbi u Francuskoj i svijetu. Dobitnik je većeg broja nagrada i priznanja za likovno stvaralaštvo. Djela mu se nalaze u mnogim galerijama, muzejima i privatnim kolekcijama. Bio je član “Maison des Artistesa” od (1977) i ULUCG-a od (1983). Duže vremena je bio član organizacinih komiteta “Salon d’Automne” i “Figuration Critique”. Stalno je živio i stvarao u Parizu, a povremeno i u Budvi.

Budva, 29. januar, 2026.

Vijesti